تحلیل نابرابری فضایی شاخصهای مسکن در شهرهای استان مازندران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استاد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22080/usfs.2025.28132.2482چکیده
رشد فزایندۀ شهرنشینی و سیاستهایی که در پی رشد و توسعۀ کشور اتخاذ شده، به مشکلاتی منجر شده که از آن تحت عنوان بحران مسکن یاد میشود. نوع پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی ـ توسعهای میباشد و از جهت ماهیت و روش توصیفی ـ تحلیلی است. در این پژوهش 17 شاخص مربوط به مسکن در زمینۀ شاخصهای کیفی، کمی، کالبدی، اقتصادی و جمعیتی تعریف شد. این شاخصها از دادههای خام بلوکهای آماری شهرهای استان مازندران در سالهای1385 و 1395 به دست آمد. اطلاعات و دادهها در محیط EXCEL، SPSS پردازش شد و نقشهها در Arc GIS تهیه و ترسیم شده است. با استفاده از روشهای تحلیل عاملی و تحلیل خوشهای به شناخت، تحلیل و رتبهبندی وضعیت شهرها پرداخته شد. نتایج حاصل از رتبهبندی براساس روش تحلیل مؤلفه اصلی نشان داد، شهرهای ساری، آمل، قائمشهر و بابل به ترتیب در چهار رتبه اول قرار دارند و شهرهای کجور، زرگر شهر، فریم و بلده به ترتیب چهار رتبه آخر برخورداری از شاخصهای مسکن را به خود اختصاص دادهاند. براساس روش تحلیل خوشهای، شهرهای استان در چهار خوشه طبقهبندی شدهاند که در خوشه اول 21 شهر و 13 درصد جمعیت شهری، در خوشه دوم 32 شهر و 86 درصد جمعیت شهری، در خوشه سوم 2 شهر و 1 درصد جمعیت شهری، در خوشه چهارم 3 شهر و حدود 1 درصد دیگر جمعیت شهری قرار گرفته است. طبق نتایج بین کیفیت مسکن با متغیرهای اندازه شهر، تراکم جمعیت، تراکم ساختمانی، تراکم مسکونی و مساحت شهرها رابطۀ مستقیم معنیدار ولی با متغیر ارتفاع شهر از سطح دریا رابطه معکوس معنیدار وجود دارد.