فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کودکان به‌عنوان گروهی آسیب‌پذیر و در حال رشد در جامعه، به فضاهای شهری نیاز دارند که به‌طور ویژه و با دقت طراحی شده باشند تا پاسخ‌گوی نیازهای گسترده آن‌ها در زمینه‌های آموزشی، تفریحی و اجتماعی باشند. با‌این‌حال، بسیاری از فضاهای شهری موجود نه تنها قادر به تأمین کامل این نیازها نیستند، بلکه در برخی موارد ممکن است تهدیدهایی برای امنیت و سلامت کودکان به همراه داشته باشند. از‌این‌رو، طراحی و توسعۀ فضاهای شهری متناسب با نیازهای روحی و روانی کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است و نیازمند توجه ویژه‌ای در فرآیند برنامه‌ریزی و طراحی شهری است. این مقاله به شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر طراحی فضاهای شهری مناسب برای کودکان می‌پردازد و با استفاده از روش مرور نظام‌مند به تحلیل دو دهه از مقالات پژوهشی جهانی می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، ارائۀ یک نمای جامع و دقیق از مؤلفه‌های کلیدی مؤثر بر طراحی فضاهای شهری مطلوب برای کودکان است. برای این منظور، مقالات مرتبط از پایگاه‌های داده معتبر جهانی نظیر اسکوپوس و الزویر و پایگاه‌های داده داخلی نظیر مگیران و سیولیکا جمع‌‌آوری و مورد بررسی قرار گرفتند. پروتکل پریزما برای گردآوری و تحلیل داده‌ها به کار گرفته شد. نتایج نشان می‌دهد که در دو دهۀ اخیر، تمرکز زیادی بر مؤلفه‌های طراحی و کارکردی بوده است، اما کمبود داده‌های عمیق و جامع در برخی مطالعات وجود دارد که نیاز به تحقیقات بیشتر در این حوزه را برجسته می‌کند. مؤلفه‌های کلیدی مؤثر شامل تحرک بهبود یافته و مستقل (ایجاد پویایی)، الهام‌بخش و آموزشی (محیط یادگیری)، راحتی و قابل دسترس بودن، محیط‌های ایمن و سالم، رشد اجتماعی و عاطفی، کاهش منابع استرس در محیط خیابان، وجود روابط اجتماعی پاسخ‌گو در فضاهای شهری، توجه به‌ سرعت عبور کودک در مقابل بزرگسالان، توجه به میدان دید کودک در طراحی خیابان و ایجاد امنیت محیطی در خیابان برای حضورپذیری کودکان است.