بررسی اثرات نرخ ارز بر صادرات فرآورده‏‌های لبنی در ایران: کاربرد الگوی مارکوف سوئیچینگ

نویسندگان

1 پژوهشگر مؤسسه پژوهش‌های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران

2 پژوهشگر مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران

doi
10.30490/aead.2023.362039.1513
چکیده

محصولات لبنی از باارزش‌­ترین مواد غذایی است که تقریباً تمامی مواد لازم برای رشد و ادامه حیات انسان را داراست. بین محصولات غذایی ایران، محصولات لبنی رتبه نخست صادرات را به خود اختصاص داده و دارای نقشی مهم در ارزآوری کشور است. هدف از مطالعه حاضر بررسی تأثیر نرخ ارز مؤثر بر صادرات فرآورده‏‌های لبنی ایران است. بدین منظور، نخست، شرایط کنونی صادرات محصولات لبنی و همچنین، نوسان‏‌های نرخ ارز مؤثر طی سال‌­های 1400-1370 در قالب عوامل مؤثر بر توسعه صادرات شناسایی شدند؛ سپس، آزمون این عوامل با استفاده از الگوی مارکوف سوئیچینگ صورت گرفت. یافته‌­های پژوهش نشان داد که متغیرهای نرخ ارز واقعی و تولید داخلی شیر به‏ صورت مثبت و تورم به‏ صورت منفی بر صادرات فرآورده‌‏های لبنی مؤثرند؛ نرخ ارز مؤثر واقعی در هر دو رژیم مورد بررسی دارای اثر مثبت و معنی‏‌دار بر ارزش صادرات فرآورده‏‌های لبنی است و در هر دو رژیم، تولید شیر داخلی اثر مثبت و معنی‌‏دار بر الگوی یادشده دارد؛ همچنین، در هر دو رژیم الگوی برآوردشده، تأثیر تورم بر صادرات لبنیات منفی و اما معنی‌‏دار بوده است. با توجه به نتایج مطالعه، افزایش نرخ واقعی ارز می­‌تواند منجر به افزایش صادرات فرآورده‌های لبنی شود. اما با توجه به اثرات متفاوت تغییرات نرخ ارز بر محصولات مختلف، توصیه می‌­شود که در ارزیابی سیاست‌­های اقتصادی مانند سیاست­‌های کشاورزی، نرخ ارز واقعی محاسبه‌‏شده در پژوهش حاضر به ‏کار برده شود.