واکاوی تغییرات زمانی-مکانی جزیره حرارتی شهر بابلسر

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیاو برنامه ریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندارن، بابلسر، ایران

2 دانشیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندارن، بابلسر، ایران

3 دانشیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیاو برنامه ریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندارن، بابلسر، ایران

doi
10.22080/usfs.2025.27956.2479
چکیده

مطالع؛ پیش رو به بررسی جزیرۀ حرارتی بابلسر پرداخته است. گسترش این پدیده در بعد مکان و زمان متغیر است. در این پژوهش از ماهوارۀ لندست استفاده شده است. برای این منظور از سنجنده‌های TM و OLI  وTIRS جهت استخراج  شانزده تصویر مربوط به فصل تابستان و زمستان از سال 1985 تا 2020 استفاده شده است. در این راستا تصحیحات اتمسفری و رادیومتریکی اعمال شد و از طریق شاخص NDVI مقدار Emissivity مورد محاسبه قرار گرفت و تغییرات درجه حرارت سطح زمین به دست آمد. در مرحلۀ بعد با اندازه‌گیری میانگین درجه حرارت حومۀ شهر و اختلاف آن با مقدار دمای سطح زمینLST)) جزیرۀ حرارتی شهر برای هر یک از تصاویر به دست آمد. یافته‌ها نشان داد که اثر جزیرۀ گرمایی شهریUHI)) در بابلسر در طول فصل تابستان بیشتر از فصل زمستان است که احتمالاً به دلیل عواملی مانند افزایش ساعات روز، تقاضای بیشتر برای سیستم‌های خنک‌کننده و کاهش پوشش گیاهی در طول ماه‌های تابستان است. همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین NDVI و شدت UHI در هر دو نواحی مرکزی و حومۀ بابلسر در سطح اطمینان 99 درصد رابطۀ معکوس وجود دارد. این همبستگی نشان می‌دهد که فضاهای سبز شهری ممکن است نقشی حیاتی در کاهش اثر UHI ایفا کنند. تجزیه‌و‌تحلیل نقشه‌های حرارتی در دورۀ 35 ساله و استفاده از آزمون همبستگی پیرسون، دمای بالا را در مناطق مرکزی بابلسر برجسته کرد. زمین‌های ساخته‌شده و بایر بالاترین دما و فضاهای سبز کمترین دما را نشان دادند. کاهش پوشش گیاهی، همراه با افزایش جمعیت و متعاقب آن گسترش شهری، درمجموع به افزایش دمای مشاهده‌شده در بابلسر کمک کرده است.

کلیدواژه‌ها