بررسی نحوۀ تأثیرپذیری رفتار شهروندان از مؤلفۀ تابش در فضاهای شهری (مورد مطالعه: میدان منیریه در تهران)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه طراحی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه طراحی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
doi
10.22080/usfs.2025.28155.2483چکیده
آسایش حرارتی، شرایط ذهنی منحصربهفردی است که عوامل گوناگونی در آن دخیل هستند. رفتار نیز تمامی کنشها و واکنشهای فردی است که در راستای پاسخگویی به یک نیاز صورت میگیرد. در میان عوامل مؤثر بر آسایش حرارتی، بهصورت خاص تابش و میانگین دمای تابشی، تأثیر بسزای در درک آسایش حرارتی دارد و بهنوعی مهمترین مؤلفه در این ارتباط محسوب میشود. ازاینرو، در این پژوهش، تأکید بر این مؤلفه بوده است. در عین حال، نداشتن استرس گرمایی و یا سرمایی، باعث حضور افرادِ بیشتر و ماندن در فضا میشود. ازآنجاکه دستیابی به آسایش حرارتی که در ذهن هر فرد وجود دارد، امری است تقریباً ناممکن؛ با مطالعۀ رفتار افراد و همچنین محیط، نزدیکشدن به این موضوع ذهنی، امکانپذیر است. پژوهش پیش رو با هدف بررسی تأثیرپذیری رفتار از شدت تابش آفتاب در میدان منیریۀ تهران، در ابتدا با شناسایی معیارهای پژوهش در ارتباط با آسایش حرارتی، تابش آفتاب و رفتار، با پارادایمی اثباتگرا، به بررسی موضوع پرداخته است. روش مطالعه، به منظور مطالعۀ رفتار کاربران فضا، منطبق بر برداشت میدانی و از طریق مشاهده در سه روز و سه بازۀ زمانی تعیینشده در دی ماه و در سه موقعیتهای انتخابی، توسط متخصصان، تمامشماری شده است. به منظور جمعآوری دادههای اقلیمی، از دادههای ایستگاههای هواشناسی استفاده و دادهها در نرمافزار ریمن، تحلیل شده است. براساس نتایج، زمانیکه تابش بهصورت مستقیم در فضا وجود دارد، مکث در فضا افزایش و رفتار نشستن و ایستادن بیشتری در فضا رخ میدهد. همچنین به هنگام وجود تابش مستقیم، رفتارها گروههای بیش از سه نفر و در قالب رفتارهای متنوعتری نظیر پرسهزنی، عکس گرفتن و... مشاهده شده است. بدینترتیب به نظر میرسد در طراحی فضاهای شهری باید بهنحوۀ بهرهمندی فضا از متغیر تابش توجه نمود تا در فصول سرد نیز امکان حضور و سرزندگی در فضاهای شهری فراهم شود.