ارزیابی اثر نظارت بر بهرهبرداری از سامانههای آبیاری قطرهای بر ارزش اقتصادی آب، راندمان و بهرهوری آبیاری در زراعت گندم و ذرت (مطالعۀ موردی: شهرستان فاریاب)
نویسندگان
1 استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی
2 کارشناس ارشد سازههای آبی، دانشگاه زابل
3 دانشآموختۀ دکتری علوم و مهندسی آبیاری، دانشگاه تهران
doi
10.22059/ije.2019.281833.1114چکیده
طراحی و اجرای سامانههای آبیاری معمولاً توسط افراد باتجربه و با صرف وقت، دقت و انرژی بسیار زیاد صورت میگیرد. این در حالی است که بهرهبرداری از سامانههای یادشده، توسط کشاورزانی صورت میگیرد که ضمن داشتن اطلاعات بسیار اندک در زمینۀ بهرهبرداری و نگهداری از سامانههای آبیاری، مدیریت کارآمد آبیاری، که بخش مهم بهرهبرداری از این سامانهها هست را نیز بهدرستی انجام نمیدهند. به این منظور، پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیرات نظارت کارشناسی بر بهرهبرداری از سامانههای آبیاری قطرهای بر بازده و بهرهوری آبیاری و همچنین ارزش اقتصادی آب در سال زراعی 1396ـ 1397 در شهرستان فاریاب انجام شد. به این منظور، از اطلاعات جمعآوریشده از مزارع مجهز به سامانۀ آبیاری قطرهای نواری شامل دو محصول ذرت و گندم استفاده شد. در پژوهش حاضر، پروژههای مطالعهشده، در شرایط پیش از اجرای نظارت و پس از اجرای نظارت مطالعه شدند. نتایج نشان داد با اجرای نظارت بر بهرهبرداری سامانههای آبیاری قطرهای، مصرف آب آبیاری برای گندم و ذرت بهترتیب 1212 و 1533 مترمکعب در هکتار کاهش یافته و عملکرد محصول گندم و ذرت بهترتیب 1000 و 3400کیلوگرم در هکتار افزایش یافته است. علاوه بر آن، پس از اجرای نظارت بر بهرهبرداری، میزان آبیاری، برای گندم و ذرت بهترتیب میزان آبیاری 11 و 16 درصد و مقدار کاربرد آب 57/0 و 54/0 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب افزایش یافت. همچنین، برای گندم و ذرت بهترتیب بهرهوری اقتصادی 5/0 و 64/0، بهرهوری فیزیکی-اقتصادی 6550 و 6820 ریال به ازای هر متر مکعب و بهرهوری فیزیکی 41/0 و 82/0 بهبود یافت.
