فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسکن مناسب، جزء اولین نیازهای بشر بوده است و کیفیت آن یکی از مؤلفه‌های مورد نظر انسان در ساخت آن است. امروزه به سبب گسترش شهرنشینی، به تأمین نیاز مسکن و ارتقاء کمی آن بیش از مسائل کیفی و مطلوبیت مسکن توجه شده است، این موضوع در مسکن حاشیۀ شهر که با مشکل کمبود مسکن روبه‌رو هستند، بیشتر نمود یافته است. بنابراین ضرورت توجه به مؤلفه‌های کیفی تأثیرگذار بر مطلوبیت مسکن در حاشیۀ شهرها بیشتر از زمان‌های دیگر اهمیت خود را آشکار می‌سازد. ازآنجاکه ابعاد کالبدی عینی‌ترین موضوع در ارزیابی و برنامه‌ریزی مسکن است؛ لذا هدف از انجام این پژوهش تبیین و تحلیل مؤلفه‌های کیفیت کالبدی مسکن مطلوب در بافت حاشیۀ شهرها می‌باشد. روش گردآوری داده‌ها و استخراج مؤلفه‌ها به‌صورت کتاب‌خانه‌ای – اسنادی بوده است و از روش تحلیل محتوای کیفی متن و تجزیه‌وتحلیل توسط نرم‌افزار MAXQDA جهت دسته‌بندی مفهومی مؤلفه‌ها و شناسایی معیارهای پژوهش و همچنین روابط بین مؤلفه‌ها استفاده شده است. براساس نتایج پژوهش مؤلفه‌ها در 8 معیار دوام، استحکام و مقاومت مسکن؛ تناسبات، ابعاد و اندازه؛ شکل، فرم و الگو؛ تسهیلات رفاهی؛ ایمنی و امنیت؛ تسهیلات بهداشتی؛ امکانات و خدمات؛ نمای ظاهری و سیمای بصری طبقه‌بندی شده است. روابط بین مؤلفه‌ها نیز گویای این است که مؤلفه‌های جنس و نوع مصالح، وضعیت مصالح، سازه و اسکلت، قوانین و مقررات ساخت‌وساز، امنیت مالکیت، مکان‌یابی مناسب، ایمنی در برابر مخاطرات طبیعی، ابعاد و اندازۀ فضاها، تعداد اتاق، نور و روشنایی، تهویۀ مناسب و جهت‌گیری بنا با یکدیگر بیشترین ارتباط را دارا می‌باشند. با توجه به یافته‌ها چنین به نظر می‌رسد که بین مؤلفه‌های کالبدی مسکن مطلوب رابطۀ مستقیم وجود دارد. همچنین ارتباط بین مؤلفه‌ها حاکی از آن است که معیارهای دوام، استحکام و مقاومت؛ تناسبات، ابعاد و اندازه؛ شکل، فرم  الگو؛ ایمنی و امنیت؛ تسهیلات رفاهی نیز با یکدیگر رابطۀ مستقیم دارند.