مقایسۀ اثر روشهای مختلف فیلترکردن جریانهای روزانه برای جداسازی جریان پایه (مطالعۀ موردی: رودخانههای غرب دریاچۀ ارومیه)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و پژوهشکدۀ مطالعات دریاچۀ ارومیه، دانشگاه ارومیه
3 دانشآموختۀ مدیریت منابع آب، گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه
doi
10.22059/ije.2019.271354.1003چکیده
هدف از پژوهش حاضر، مقایسۀ روشهای مختلف جداسازی دبی پایه براساس آمار یازدهساله (1380-1390) جریان روزانۀ پنج ایستگاه آبسنجی واقع در غرب دریاچۀ ارومیه بود. به این منظور، از روشهای محدودۀ زمانی ثابت، محدودۀ زمانی جابهجاشونده، حداقل موضعی، الگوریتم لاین و هالیک با چهار فیلتر عددی و اکهارت با دو فیلتر عددی استفاده شد. پس از آن، مقادیر شاخص جریان پایۀ بهدستآمده با استفاده از معیارهای همبستگی جریان، میانگین مطلق خطا و مجذور میانگین مربعات خطا تحلیل شد. نتایج نشان داد میانگین سالیانۀ شاخص مربوطه برای تمامی ایستگاهها در کل دوره بین 5/74 و 8/89 در نوسان است که نشاندهندۀ مشارکت زیاد آبهای زیرسطحی در تأمین جریان این رودخانههاست. همچنین، نتایج نشان داد در تمامی ایستگاهها الگوریتم لاین و هالیک با فیلتر عددی 9/0 و در کنار آن، روش اکهارت با فیلتر 9/0 مناسبترین روش برای استخراج جریان پایه بودند. این دو روش منتخب میتوانند در غیاب روشهای ردیابی با مواد شیمیایی، برای استخراج جریان پایه در منطقۀ مطالعهشده مفید باشند. پس از انتخاب بهترین روش، جریان پایه در ایستگاههای بند، بابارود و تپیک با استفاده از دادههای بلندمدت جریان محاسبه شده و تأثیر احداث سد و مصارف کشاورزی بر دبی پایه بحث شد. سپس، روند سالانۀ جریان پایۀ ایستگاه بند با استفاده از آزمون من-کندال بررسی شد. نتایج تحلیل روند نشان داد جریان پایۀ این ایستگاه روند نزولی معناداری دارد.