بررسی زمینه شکل گیری جریان های فکری رویکردهای سلفی-تکفیری و تناقضات آن با سبک زندگی ایرانی اسلامی در مناطق مرزنشین
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه گروه جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
doi
چکیده
جریان سلفی با اتکای نابجا به اندیشهی اخلاقی امت در جهان اسلام، به نوعی مفهوم امت را بازتعریف و بازسازی کرده و طبق اهداف سیاسی خود، شکل جدیدی به آن بخشیده است. همچنین، این جریان در سرزمینهای بسیار نزدیک به مرزهای ایران شکل گرفته است. در ایران نیز، مناطق کردنشین همجوار با مرزهای کشور، از جهات مختلف مستعد گرایش به سلفیسم تکفیریاند. اکثریت ساکنان این مناطق سنی هستند واز نظر اقتصادی، عموم مردم فقیرند. مشکلات فکری و فرهنگی، و گاهی مشکلات اخلاقی، کنترل ضعیف دولت بر این مناطق و بسیاری از معضلات دیگر نیز در کنار مسائل و مشکلات مذکور وجود دارند. در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣﺎﺿـﺮ که از لحاظ هدف، یک تحقیق ﮐـﺎرﺑﺮدی-توسعهای است، در مرحله ﮔﺮدآوری دادهﻫﺎ از روش ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪای و اﺳﻨﺎدی و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از روش آمیخته تشریحی (پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده) یعنی ترکیبی از دو مجموعه روشهای تحقیق کمّی و کیفی استفاده شده است. تحلیلهای نهایی پژوهش بر مبنای اطلاعات میدانی و رویکرد حفظ منافع ملی در ارتباط با پدیدههای افراطگرایی، خشونتگرایی و تروریسم که از رذایل اخلاقی شایع در جوامع است ارائه شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهند که به طور کلی، مناطق سنینشینی که در حاشیه شرقی و غربی کشور قرار دارند، با توجه به ارتباط آنها با مردم همجوار درکشورهای همسایه، فقر اقتصادی شدید، و تاثیرپذیری آنها از اندیشههای اخلاقی تکفیری، زمینههای مناسبی برای پذیرش گرایشات سلفی دارند. در این میان، بطور خاص، جغرافیای مناطق کردنشین در تکوین و گرایش به سلفی-تکفیری موثر بوده است. همچنین، عوامل خارجی، عوامل ملی و نهایتا، عوامل فردی در گسترش جریان سلفی-تکفیری در مناطق کردنشین دخیل هستند.