شبیه‏سازی فرایندهای هیدرولوژیکی در مناطق خشک مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز کارده در استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران

2 استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران

doi
10.22059/ije.2019.272500.1015
چکیده

تقاضای آب از مؤلفه‏‏های اصلی تصمیم‏‏گیری برای مدیریت منابع، آبخیزها و پدیده‏‏هایی نظیر خشکسالی به شمار می‏‏رود. بنابراین، شناخت ظرفیت‏های آبی برای مدیریت بهینۀ منابع، آبخیزها و پدیده‌هایی نظیر خشکسالی لازم است. مدیریت منابع آب‏های سطحی و ریسک خشکسالی کشور، همچنان با نبود سامانه‌ای مواجه است که تصمیم‌گیران را در به‌کارگیری تصمیم‌های درست و به‌موقع پشتیبانی کند. برای ایجاد چنین سامانه‌ای، لازم است اقدامات اساسی در خصوص شناخت موضوع و ظرفیت‏‏های داده‏‏های کشور بررسی و ارزیابی شود. با توجه به اینکه شبیه‏سازی بارش- رواناب یکی از تحقیقات مهم هیدرولوژیکی در علوم مهندسی آب محسوب می‏شود، در پژوهش حاضر شبیه‌سازی فرایندهای هیدرولوژیکی حوضۀ کارده با استفاده از شاخص بارش پیشین(API)  بررسی شد که به تخمین آستانۀ شروع رواناب با بهره‌گیری از شبیه‌ساز بارش و رواناب می‏پردازد. سپس، شاخص بارش پیشین به دست آمد و بین هر دو شاخص با روزهای پیشین 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 10، 15، 20، 25 و 30 روزه با رواناب حوضه همبستگی برقرار شده و نتایج مقایسه شد. نتایج تحقیق نشان داد بیشترین تفاوت‏ها در شاخص بارش پیشین با رواناب در حوضۀ کارده مربوط به روزهای 20 و 30 با تفاوت مقدار ضریب تبیین 4 درصد است. درنهایت، بیشترین همبستگی شاخص بارش پیشین با رواناب در روز یکم بوده که مقدار ضریب تبیین برابر 56 درصد است.