بررسی تأثیر تغییرات اقلیم آینده بر تغییرات دما، بارندگی و منحنیهای شدت - مدت- فراوانی در مناطق خشک (مطالعۀ موردی: حوضۀ تهران-کرج)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان
2 دانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران
3 دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان
doi
10.22059/ije.2019.275072.1042چکیده
با توجه به اینکه ایران غالباً در آب و هوای گرم و خشک تا نیمهخشک قرار دارد، ارزیابی و پایش درازمدت شرایط اقلیمی میتواند تأثیر درخور توجهی بر مدیریتهای کلان منابع آب کشور داشته باشد. به این منظور، در پژوهش حاضر ضمن تهیۀ اطلاعات مورد نیاز از ایستگاه سینوپتیک مهرآباد در حوضۀ آبخیز تهران-کرج، واقع در استانهای تهران و البرز، اقدام به پیشبینی پارامترهای بارندگی، دمای بیشینه و دمای کمینه، توسط مدل ریزمقیاسنمایی SDSM و تحت سناریوهای جدید گزارش پنجم (AR5) هیئت بینالدول و مدل گردش عمومی CanESM2 شد. سپس، با توجه به خروجیهای مدل یادشده، منحنیهای شدت- مدت- فراوانی در دورۀ بازگشتهای مختلف و برای دورههای مشاهداتی (1986ـ 2015) و آینده (2021ـ 2050 و 2051ـ 2080) استخراج شد. نتایج نشان دادند هرچند، بارندگی زمستانه و تابستانه در دورههای (2021ـ 2050) و (2051ـ 2080) در هر سه سناریو افزایش داشته است، اما در مجموع بارندگی سالانه برای هر سه سناریو و در هر دو دوره کاهش خواهد یافت (به میزان 17/6، 02/8 و 48/8 درصد بهترتیب برای سناریوهای 6/2، 5/4 و 5/8، طی دورۀ 2021-2050 و به میزان 43/9، 98/7 و 56/8 درصد طی دورۀ 2051-2080). بهرغم اینکه میانگین دمای سالانه تغییرات محسوسی را نسبت به دورۀ مشاهداتی نشان نداده، اما بررسی تغییرات دادههای دما در سناریوهای مختلف بیانکنندۀ سیر صعودی میانگین دمای سالانه در دورههای پیشبینیشده است. همچنین، شدت بارندگی در دورههای 2021-2050 و 2051-2080 و در هر سه سناریوی 6/2، 5/4 و 5/8 (دورۀ بازگشتهای 2، 5، 10، 25، 50 و 100 سال و مقیاسهای زمانی 17/0، 33/0، 5/0، 1، 2، 4، 8، 12، 16، 20 و 24 ساعت) نسبت به دورۀ مشاهداتی (1986ـ 2015) کاهش خواهد یافت. به طوری که سناریوی 6/2 در دورۀ آماری 2021-2050، و سناریوی 5/4 در دورۀ آماری 2051-2080، بیشترین کاهش شدت بارندگی را نسبت به دورۀ مشاهداتی خواهند داشت. اما مقایسۀ سناریوهای پیشبینیشده با یکدیگر (همۀ دورۀ بازگشتها و مقیاسهای زمانی مد نظر) نشان میدهد شدت بارندگی بهترتیب در سناریوهای 6/2، 5/4 و 5/8 در دورۀ آماری 2021-2050 و سناریوهای 5/4، 5/8 و 6/2 در دورۀ آماری 2051-2080 با شیب ملایمی افزایش خواهد یافت.