روش های تولید پرندگان تراریخت و کاربرد آنها در زیست فناوری
نویسندگان
1 مشهد مشهد دانشگاه فردوسی مشهد دانشکده کشاورزی بخش علوم دامی
2 بخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان
3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
5 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22103/jab.2012.379چکیده
طی چند دهه گذشته توانایی ایجاد تغییرات مستقیم ژنتیکی در سطح ملکولی انقلاب عظیمی را در علم زیست شناسی بوجود آورده است. فناوری موجود در تراریختها، امکان پیوند تکنیکهای مختلف را در زمینههای جنین شناسی، بیولوژی سلولی و ژنتیک ملکولی فراهم کرده است. امروزه پرندگان تراریخت به عنوان ابزارهای تحقیقاتی مفید و مؤثر در بسیاری از مؤسسات مورد استفاده قرار میگیرند. بسیاری از دانشمندان معتقدند که قبل از تحقیق در این مورد، ابتدا باید روشهای تولید پرندگان تراریخت متداول شوند. با توجه به پیشرفت چشمگیر علم زیست فناوری، دستکاری مستقیم جنین به وسیله DNA و یا حاملهای ویروسی امکان پذیر شده است. اما به طور عموم، این روشها توانایی ایجاد جایگاه اختصاصی برای دستکاری ژنوم را ندارند. برای رفع این مشکل، اخیراً روش های مختلفی برای تولید جوجه های تراریخت بر پایه استفاده از سلولهای بلاستودرم (BDCS)، سلولهای بنیادی جنین (ESCs)، سلولهای زایای بدوی (PGCS) و سلولهای بنیادی اسپرماتوگونیال (SSCs) پیشنهاد شده و توسعه یافته است. لذا سیستمی کامل برای جداسازی، تکثیر، آلوده کردن، انتخاب و تکثیر مجدد محیط کشت سلولهای بنیادی جنینی و به دنبال آن تولید میزان بالایی شمیر سوماتیک بهبود داده شده و نتایج آن در مقالات جدید علمی گزارش شده است. نشان داده شده که روش کشت بیضهای سلول های اسپرماتوگونیال جدیدترین، سادهترین و پربازدهترین روش تولید جوجههای تراریخت در طی سالهای اخیر بوده است. در این روش از SSCsها به عنوان القاگر در مراحل بیولوژیکی تولید اسپرم برای ایجاد جوجه های تراریخت استفاده می شود. اگرچه استفاده از سیستمهای ویروسی میتواند باعث انتقال ژن با بازدهی بالا شوند، اما مسائل ایمنی موجود، کاربرد عملی آنها را محدود کرده است. در حال حاضر برای ایجاد پرندگان تراریخت از ترکیب روشهای تولید سلولهای زایای شیمر و دستکاری سلولی بنیادی پرتوان نیز استفاده میشود. در این مقاله سعی شده مهمترین روشهای تولید جوجههای تراریخت، روشهای انتقال ژن و همچنین کاربرد جوجههای تراریخت به عنوان راکتور زیستی در زیست فناوری تشریح شود