روش های تولید پرندگان تراریخت و کاربرد آنها در زیست فناوری

نویسندگان

1 مشهد مشهد دانشگاه فردوسی مشهد دانشکده کشاورزی بخش علوم دامی

2 بخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

5 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22103/jab.2012.379
چکیده

طی چند دهه گذشته توانایی ایجاد تغییرات مستقیم ژنتیکی در سطح ملکولی انقلاب عظیمی را در علم زیست شناسی بوجود آورده است. فناوری موجود در تراریخت­ها، امکان پیوند تکنیک­های مختلف را در زمینه­های جنین شناسی، بیولوژی سلولی و ژنتیک ملکولی فراهم کرده است. امروزه پرندگان تراریخت به عنوان ابزارهای تحقیقاتی مفید و مؤثر در بسیاری از مؤسسات مورد استفاده قرار می­گیرند. بسیاری از دانشمندان معتقدند که قبل از تحقیق در این مورد، ابتدا باید روش­های تولید پرندگان تراریخت متداول شوند. با توجه به پیشرفت چشمگیر علم زیست فناوری، دستکاری مستقیم جنین به وسیله DNA و یا حامل­های ویروسی امکان پذیر شده است. اما به طور عموم، این روش­ها توانایی ایجاد جایگاه اختصاصی برای دستکاری ژنوم را ندارند. برای رفع این مشکل، اخیراً روش های مختلفی برای تولید جوجه های تراریخت بر پایه استفاده از سلول­های بلاستودرم (BDCS)، سلول­های بنیادی جنین (ESCs)، سلول­های زایای بدوی (PGCS) و سلول­های بنیادی اسپرماتوگونیال (SSCs) پیشنهاد شده و توسعه یافته است. لذا سیستمی کامل برای جداسازی، تکثیر، آلوده کردن، انتخاب و تکثیر مجدد محیط کشت سلول­های بنیادی جنینی و به دنبال آن تولید میزان بالایی شمیر سوماتیک بهبود داده شده و نتایج آن در مقالات جدید علمی گزارش شده است. نشان داده­ شده که روش کشت بیضه­ای سلول های اسپرماتوگونیال جدیدترین، ساده­ترین و پربازده­ترین روش تولید جوجه­های تراریخت در طی سالهای اخیر بوده است. در این روش از SSCs­ها به عنوان القاگر در مراحل بیولوژیکی تولید اسپرم برای ایجاد جوجه های تراریخت استفاده می شود. اگرچه استفاده از سیستم­های ویروسی می­تواند باعث انتقال ژن با بازدهی بالا شوند، اما مسائل ایمنی موجود، کاربرد عملی آن­ها را محدود کرده است. در حال حاضر برای ایجاد پرندگان تراریخت از ترکیب روش­های تولید سلولهای زایای شیمر و دستکاری سلولی بنیادی پرتوان نیز استفاده می­شود. در این مقاله سعی شده مهمترین روش­های تولید جوجه­های تراریخت، روش­های انتقال ژن و همچنین کاربرد جوجه­های تراریخت به عنوان راکتور زیستی در زیست فناوری تشریح شود