واکاوی چگونگی کارکردپذیری ابنیهی تاریخی تطبیقپذیر در تغییر کاربری به بناهای فرهنگی (نمونهی موردی: میراث صنعتی شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2 استادیار گروه معماری، مرکز تحقیقات مطالعات بافتهای تاریخی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
doi
10.22080/usfs.2023.25495.2362چکیده
استفادهی مجدد تطبیقی، به عمل هدفگذاری مجدد بر عملکردهای جدید ساختمانهای فرسودهیا کماستفادهی تاریخی اشاره دارد که در عین حفاظت از میراث فرهنگی و هویت جامعه، بستری در تطبیق با نیازهای روز جامعه، فراهم میسازد. ازآنجاکه بسیاری از محدودههای صنعتی قدیمی با تغییریا تعطیلی صنایع دچار افول و بیتوجهی شدهاند، فرایند کارکردپذیری تطبیقی میتواند با جذب بازدیدکنندگان به ترویج گردشگری و تحریک فعالیتهای اقتصادی جان تازهای به این مناطق بدهد.هدف این مطالعه، تبیین شاخصهای کارکردپذیری منطبق با تغییر کاربری میراث صنعتی به کاربری فرهنگی با تأکید بر پایداری محیطی است. روش تحقیق از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی و به لحاظ هدف،کاربردی است. در گام نخست، با بررسی ادبیات و پیشینهی موضوع، چارچوب نظری تحقیق تدوین و شاخصهای اصلی تبیین شد. در مرحله پیمایش، جهت تأیید معناداری روابط و اولویتبندی مؤلفهها و شاخصها، از تحلیل پرسشنامهی محققساختهی متخصصین با استفاده از روش معادلات ساختاری در نرمافزار Smart pls استفاده گردید. در گام بعدی، میزان تأثیر هریک از ابعاد پایداری محیطی در تغییر کاربری بناهای صنعتی با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP سنجیده شد. نتایج نشان میدهد که در فرایند کارکردپذیری بناهای تاریخی صنعتی، بعد اقتصادی بیشترین توجه و بعد زیستمحیطی کمترین توجه را به خود نسبت داده است. این موضوع میتواند به دلیل تأثیرات قابل مشاهدهی مؤلفههای اقتصادی و اجتماعی در کوتاه مدت باشد که تمرکز بیشتر بر ساختمانها بهعنوان عنصری منفک از بستر و کاهش توجه بر حفظ و احیای منظر در مجموعه میراث صنعتی را در پی خواهد داشت. طبق نتایج حاصل، جهت حفظ تعادل مطلوب و دستیابی به توسعهی پایدار محیطی در فرایند استفادهی مجدد سازگار از میراث صنعتی، باید بهطور متوازن به شاخصهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی توجه نمود. بهطور کلی، استفادهی مجدد تطبیقی از ساختمانهای میراث صنعتی در قالبیک مجموعهی فرهنگی، نهتنها میراث تاریخی را حفظ و احیا نموده، بلکه به حیات فرهنگی و رشد اقتصادی جوامع پیرامونی نیز کمک مینماید.