قدرت نرم رسانه؛ ابزار سخت آمریکایی برای تغییرات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

2 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
چکیده

با ظهور تکنولوژی‌های مدرن و پیچیده‌تر شدن جوامع انسانی و نقش رسانه‌ها در مناسبات جهانی، قدرت نیز ماهیت متفاوتی به خود گرفته است. قدرت سخت، بدون پشتیبانی قدرت نرم و بالعکس، قادر به حفظ برتری خود نیست. ایالات متحده آمریکا به عنوان یکی از بزرگ‌ترین امپراطوری‌های نظامی و رسانه‌ای تاریخ جهان، در طی دو دهه اخیر با استفاده از ابزار رسانه توانسته تغییرات ژئوپلیتیکی اساسی در خاورمیانه ایجاد کند. راه‌اندازی جنگ‌های همه جانبه علیه افغانستان و عراق و جهت دادن به رخدادها و تحولات جهان عرب، همگی در همراهی قدرت نرم و به ویژه رسانه‌ها میسر شد. از این رو، نگارندگان در این جستار، در پی پاسخ به این سوال بودند که «قدرت نرم ایالات متحده آمریکا از رهگذر بهره‌گیری از رسانه‌های جمعی و تأثیرگذاری و جهت ‌دهی بر افکار عمومی، چگونه بر معادلات ژئوپلیتیکی خاورمیانه نافذ و مؤثر واقع شده است؟». درون‌دادهای مورد نیاز پژوهش به روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و در سپهر نظریه قدرت نرم، روش‌شناسی حاکم بر متن از ماهیتی توصیفی- تحلیلی برخوردار است. یافته‌های پژوهش گویای این است که ایالات متحده آمریکا، حتی قدرت نرم خود را مرهون رسانه‌ای است که خود جزئی از عناصر قدرت نرم است. به عبارتی دیگر می‌توان چنین استدلال کرد که بدون رسانه، آمریکا بخش اعظمی از توان قدرت‌سازی سخت و نرم خود را از دست می‌دهد؛ این در حالی است که حتی شاخص‌های محاسبه قدرت نرم بیشتر از گذرگاهی می‌گذرند که رسانه‌های آمریکایی یا بر آنها مسلط هستند یا به آنها شکل می‌دهند.