مؤلفههای تأثیرگذار بر حس مکان و هویت از منظر شهروندان مطالعه موردی: پیاده راه عالیقاپو اردبیل
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22080/usfs.2024.26709.2416چکیده
هدف از این پژوهش شناسایی عناصر تأثیرگذار بر خوانش نقشه شناختی شهروندان در راستای تقویت حس مکان در پیاده راه عالیقاپو است که میتواند موجب ارتقاء کیفیت فضاهای شهری شود.روش تحقیق در این مقاله کاربردی و تحلیلی- توصیفی (توسعهای) بوده است. برای جمعآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانهای و روشهای پیمایش میدانی و پرسشنامه استفادهشده است. با توجه به غیر نرمال بودن دادهها، با استفاده از آزمون همبستگی اسپیرمن، رابطه همبستگی قوی بین مؤلفههای کالبدی - فیزیکی و هویتی - مکانی وجود دارد. با استفاده از آزمون فریدمن مشخص شد در بین مؤلفههای کالبدی- فیزیکی، تنوع فعالیت و سلسلهمراتب بالاترین امتیاز و در بین مؤلفههای هویتی - مکانی، بناهای هویتی و آرامگاه شیخ صفی بیشترین تأثیر را در ایجاد حس مکان دارند. در نقشههای شناختی شهروندان بیشترین توجه به گنبد الله الله و مسجد عالیقاپو بود. علت این امر سابقه هویتی، تاریخی و خط آسمان متفاوت این بناها بوده است. شناخت ریشههای هویتی و تاریخی در ساخت پیادهراهها و ایجاد کارایی بهتر و تقویت حس دلبستگی به مکان اهمیت زیادی داشته و میتواند نقشههای شناختی افراد را از اینگونه فضاها تقویت کرده و در کنار این ویژگیهای هویتی، شناخت کالبد فیزیکی و توجه به الگوهای هماهنگ با هویت و فرهنگ جامعه میتواند کارایی پیادهراه را افزایش دهد. مهمترین عناصر تأثیرگذار در حس مکان و تصویر ذهنی شهروندان، عناصر تاریخی موجود در این پیادهراه است؛ لذا با توجه به مؤلفههای هویتی در پیادهراههای جدید، با استفاده از نمادهای تاریخی و هویتی شهر، میتوان حس مکان و تصویر ذهنی شهروندان از پیادهراه را تقویت کرد.