فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین پیامدهای رشد شتابان شهرنشینی، ازهم‌پاشیدگی نظام توزیع مراکز خدماتی شهری بوده که زمینه‌ساز نابرابری شهروندان در برخورداری از این خدمات شده است. در گسترۀ شهرتهران گرچه عدم توازن در پراکنش خدمات شهری محرز است امّا به‌طور دقیق مشخص نیست که درکدام مناطق شهرداری، تمرکز خدمات و در کدام مناطق کمبود وجود دارد. هدف این مقاله ، بررسی توزیع فضایی 16 مورد از خدمات شهری در سطح مناطق 22 گانۀ شهرداری تهران و دریافت این نکته است که آیا برخورداری از خدمات با قیمت املاک به‌عنوان نمودی از سکنی‌گزینی طبقات اجتماعی-اقتصادی رابطه دارد؟ داده‌ها و اطلاعات از منابع اسنادی و کتابخانه‌ای شهرداری تهران و مرکز آمار ایران فراهم گردیده و به‌صورت شاخص تعداد خدمت به‌ازای 10 هزار جمعیت با استفاده ازآماره‌های توصیفی و رتبه‌بندی، تحلیل شده‌اند. یافته‌ها دلالت بر این دارند که منطقه 12 که تنها منطقه شهرداری است که به‌طور کامل در بافت تاریخی تهران قرار گرفته و منطبق بر بازار و بخش مرکز تجارت شهر است، به‌لحاظ بهره‌مندی از خدمات برتری دارد. دلیل این موضوع پابرجایی بسیاری از عناصر شهر اسلامی است. پس‌از این منطقه، به‌ترتیب مناطق 6 (به‌عنوان یک کانون دانشگاهی و خدمات پزشکی)، 13 و 1 برتر هستند. منطقه 1 به‌عنوان گران‌ترین و مرفه‌ترین منطقه شهر تهران به‌لحاظ خدمات رتبه چهارم را دارد. ضریب همبستگی 235/0+ بیانگر این است که در مجموع، در مناطق با قیمت بالاتر املاک، بهره‌مندی از خدمات شهری نسبتاً بهتر است. 10 شاخص، واجد همبستگی مستقیم هستند که در آنها رقم ضریب همبستگی 3 شاخص پزشکی-درمانی و شاخص‌های دانشگاه و بوستان، بالاتر است. میان شاخص سالن ورزشی و مسجد با قیمت املاک رابطه معکوس (58/0- و 50/0-) وجود دارد. در راستای نیل به عدالت فضایی و اجتماعی، اهتمام برنامه‌ریزی و مدیریت شهری بر مکان‌گزینی مراکز خدمات شهری به تناسب کمتر-برخورداربودن مناطق که در مقاله روشن شده، ضرورت دارد.