فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بی‌خوابی از شایع‌ترین اختلالات خواب با اثرات منفی بر سلامت، عملکرد شغلی و بهداشت روانی-عاطفی است. با وجود درمان‌های دارویی، داروهای فعلی اغلب با عوارض جانبی و وابستگی همراه هستند. درنتیجه، گرایش به رویکردهای جایگزین، به‌ویژه درمان‌های مبتنی بر طب سنتی در حال افزایش است.مواد و روش‌ها: در این مطالعه، رویکردهای دارویی طب سنتی ایران در درمان بی‌خوابی بررسی شد و با مرور متون، فرمولاسیون‌های گیاهی مؤثر در بهبود خواب شناسایی شدند. از میان آن‌ها فرمولاسیونی به نام «پودر منوم» از قرابادین کبیر انتخاب و آنالیزهای آزمایشگاهی و کیفی آن انجام پذیرفت. چهار گیاه دارویی شامل اسطوخدوس، بادرنجبویه، گاوزبان و سنبل‌الطیب به‌صورت پودر فرآوری شد و برای استفاده در دمنوش گیاهی به صورت تی‌بگ آماده شدند. برای تأیید اصالت، خرده‌نگاری و ارزیابی‌های ماکروسکوپی و میکروسکوپی انجام پذیرفت. جهت شناسایی و تعیین مقدار ترکیبات اسانس، به ترتیب از کروماتوگرافی گازی/طیف‌سنجی جرمی (GC/MS) و کروماتوگرافی گازی/آشکارساز یونش شعله‌ای (GC/FID) استفاده شد.یافته‌ها: دو ترکیب اصلی اسانس پودر منوم، بورنئول (14/88%) و تیمول (8/39%) شناسایی و کمی‌سازی شدند. طیف‌سنجی مادون قرمز با تبدیل فوریه (FTIR) نیز برای تهیه فینگرپرینت انجام شد. میزان فنول و فلاونوئید تام به ترتیب 13/82 و 3 میلی‌گرم در هر تی‌بگ اندازه‌گیری شدند. کنترل کیفیت فرآورده نهایی شد و ارزیابی آلودگی‌های میکروبی و فلزات سنگین برای اطمینان از ایمنی محصول نهایی انجام گرفت و مراحل تولید دمنوش به صورت تی‌بگ نیز مستندسازی و گزارش گردید.نتیجه‌گیری: فراورده فوق می‌تواند مسیر دستیابی به فراورده طبیعی استاندارد در کمک به کنترل اختلالات خواب یا درمان بی‌خوابی بعد از ارزیابی بالینی را هموار نماید.