مدل ارزیابی ابزارهای رایانه‌ای حسابرسی به‌منظور بررسی شکاف داده‌های بیمارستان

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

2 گروه حسابداری، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

3 گروه حسابداری، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

4 گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

doi
10.30476/smsj.2025.104322.1568
چکیده

مقدمه: نرم‌افزارهای حسابداری ابزاری مهم برای مدیران مالی هستند. این مطالعه با هدف ارزیابی ابزارهای رایانه‌ای حسابرسی به‌منظور بررسی شکاف داده‌های بیمارستان به انجام رسیده است.مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع ترکیبی کمی‌کیفی است که براساس روش نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد که در آن پانزده نفر از خبرگان امور مالی و حسابرسی با تکنیک گلوله‌ی ‌برفی انتخاب شدند. از مصاحبه‌ی‌ نیمه‌ساختاریافته تا حد اشباع نظری استفاده شد. در بخش کمّی از اطلاعات 143 نفر از گروه‌های هدف در حوزه‌ی بیمارستان‌های دولتی و خصوصی شهر تهران به‌روش انتخاب هدفمند بهره گرفته شد. آنالیز داده‌ها با مدل‌سازی معادله‌های ساختاری با نرم‌افزار Smart PLS-3 انجام شد.یافته‌ها: برای ارزیابی شکاف داده‌های بیمارستانی، نخست راهبردهای ممکن (از جمله آموزش کارکنان، افشای اطلاعات، الگوبرداری، اطلاع‌رسانی، آموزش بیماران، تخصیص بودجه دیجیتالی و استفاده از مشاوران مجرب) استخراج شدند. سپس برای اولویت‌بندی و انتخاب مؤثرترین این راهبردها در شرایط عدم قطعت، از مدل‌های تصمیم‌گیری فازی استفاده گردید. از آنجا که نتایج مقایسه سه نوع رویکرد فازی (۱، ۲ و ۳) نشان‌دهنده تفاوت معنادار کارایی آن‌ها بود، رویکرد فازی نوع ۳ که توانایی بهتری در پردازش ابهام ذاتی داده‌های بیمارستانی دارد، به عنوان چارچوب نهایی تحلیل و اجرا انتخاب شد. در مرحله مدلسازی و فازی‌سازی داده‌ها، ابتدا عملکرد انواع توابع عضویت بررسی شد. نتایج نشان داد که توابع ترکیبی در مقایسه با توابع پایه، از دقت کلی بالاتری برخوردارند. همچنین در میان توابع پایه، توابع با شکل سینوسی توانایی بهتری در پوشش دامنه نااطمینانی و لحاظ کردن ابهام موجود در داده‌ها از خود نشان دادند. با تلفیق این یافته‌ها و برای دستیابی به بالاترین دقت، فرآیند فازی‌سازی نهایی بر اساس تابع عضویت ترکیبیِ سینوسیِ لجستیک نوع ۳ (برای ورودی‌ها) و با استفاده از عملگر implication (اگر-آنگاه) از نوع شفر نوع ۴ (برای استنتاج قواعد) طراحی و اجرا گردید. نهایتاً، مدل پیشنهادی با شاخص برازش ۰.۷۱۱ مورد ارزیابی قرار گرفت که نشان‌دهنده تأیید برازش مطلوب و قابلیت اتکای مدل نهایی است.نتیجه‌گیری: حسابرسی داخلی نقش ارزنده‌ای در ارکان راهبردی سازمان، مدیریت ریسک و کنترل‌های داخلی داشته و به‌واسطه‌ی تخصصی که از درک ریسک‌های سازمان و کنترل‌های داخلی برای کاهش ریسک‌ها دارد، مدیریت را یاری و توصیه‌هایی برای بهبود ارائه می‌کند.