ارزیابی سناریوهای مدیریت آب و تأثیر تغییر اقلیم بر پایداری زیستمحیطی و کشاورزی (مطالعۀ موردی: حوضههای آبریز زرینهرود و سیمینهرود)
نویسندگان
1 دانشیار، بخش مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ارومیه
3 استادیار، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه آموزش
4 استاد، بخش مهندسی عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان
doi
10.22059/ije.2018.259906.920چکیده
دریاچۀ ارومیه واقع در شمال غربی ایران طی دو دهۀ گذشته هر سال حدود 40 سانتیمتر افت سطح آب داشته و در حال خشکشدن است که این مسئله به عواقب اجتماعی و زیستمحیطی منجر شده است. در تحقیق حاضر شاخصهای پایداری زیستمحیطی و پایداری کشاورزی با استفاده از معیارهای عملکرد تحت تأثیر تغییر اقلیم و راهبردهای مدیریت آب برای حوضههای آبریز زرینهرود و سیمینهرود، به عنوان بزرگترین زیرحوضۀ دریاچۀ ارومیه ارزیابی شد. مدلسازی رفتار هیدرولوژیک این حوضهها با استفاده از نرمافزار 21WEAP انجام گرفت. برای شبیهسازی تغییرات اقلیمی از مدل ریزمقیاسنمایی LARS-WG استفاده شد. مدل برای سه سناریوی انتشار آینده (2A، B1A و 1B)، طی دورۀ 2015-2040، و پنج سناریوی مدیریت آب: 1. ادامۀ وضع موجود (0S)، 2. تغییر الگوی کشت (1S)، 3. بهبود راندمان انتقال و توزیع (2S)، 4. ترکیب بهبود راندمان انتقال و توزیع با بهبود راندمان کاربرد با استفاده از تکنولوژیهای نوین (3S)، و 5. ترکیب تغییر الگوی کشت با بهبود راندمان کل آبیاری (4S) تحلیل شد. نتایج نشان داد بیشترین مقادیر شاخصهای پایداری زیستمحیطی و پایداری کشاورزی مربوط به سناریوی ترکیب تغییر الگوی کشت با بهبود راندمان کل آبیاری تحت سناریوی انتشار 1B (4S1B) است. تحت این سناریو، مقدار جریان متوسط سالیانۀ ورودی به دریاچۀ ارومیه از حوضههای آبریز زرینهرود و سیمینهرود بهترتیب برابر 1292 و 351 میلیون مترمکعب در سال شده و در نتیجه نیاز زیستمحیطی دریاچه از این حوضهها تأمین خواهد شد.