یک مطالعه مروری روی تأثیر فروکتوز در بروز بیماری‌های متابولیک: از دیابت تا سرطان

نویسندگان

1 بخش هماتولوژی و بانک خون، گروه علوم آزمایشگاهی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

2 مرکز تحقیقات علوم و فناوری آزمایشگاهی تشخیصی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

3 بخش هماتولوژی و بانک خون، گروه علوم آزمایشگاهی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

doi
10.30476/smsj.2025.106508.1621
چکیده

مصرف بیش از حد فروکتوز در رژیم غذایی انسان ارتباط مهمی با افزایش بیماری‌های متابولیک از قبیل چاقی، دیابت نوع 2، بیماری‌های قلبی، بیماری‌های خود ایمنی و انواع سرطان‌ها دارد. شیوع اختلالات متابولیک در جهان و از جمله ایران نشان‌دهنده افزایش رو به رشد این بیماری‌ها است. این مقاله مروری با استفاده از جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی گوگل اسکالر، پابمد، ساینس دایرکت، ریسرچ گیت و کلمات کلیدی کلمات کلیدی فروکتوز، بیماری‌های متابولیک، شربت ذرت با فروکتوز بالا، زنولین و میکروبیوم در بازه زمانی 1979 تا 2025 نگاشته شده است. مطالعات اخیر نشان می‌دهد که فروکتوز با دوز پایین عمدتاً در روده کوچک متابولیزه می‌شود، درحالی‌که مصرف بیش از حد فروکتوز، فروکتوز اضافی را از روده خارج و آن را در کبد متابولیزه می‌نماید. رژیم غذایی سرشار از فروکتوز می‌تواند با تأثیر روی زنولین و از بین رفتن پروتئین‌های اتصال محکم در بافت روده کوچک و تغییر ترکیب میکروبی روده، موجب افزایش نفوذپذیری روده و اندوتوکسین گردش خون گردد. این تغییرات با افزایش اندوتوکسین باکتریایی و ایجاد التهاب در کبد و بافت‌های هدف با سرکوب مسیر سیگنالینگ انسولین می‌تواند منجر به مقاومت به انسولین و بروز بیماری‌های متابولیک مختلف گردد. همچنین، افزایش زنولین با بروز بیماری‌های متابولیک ارتباط معناداری نشان می‌دهد؛ بنابراین، به حداقل رساندن مصرف نوشیدنی‌ها و غذاهای شیرین شده با فروکتوز، فاکتوری کلیدی در سبک زندگی سالم و پیشگیری از بیماری‌های متابولیک است.