امکان‌سنجی وجود اراضی کشاورزی مناسب در بالادست سد ژاوه - کردستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی عمران- آب، دانشکدۀ مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف

2 کارشناس ارشد مهندسی طبیعت، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

3 دانشیار، گروه انرژی‌های نو و محیط زیست، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ije.2018.264854.945
چکیده

رشد فزایندۀ جمعیت طی دهه‏های اخیر و در پی آن نیاز به مواد غذایی، بشر را بر آن داشته است تا زمین‏های بیشتری را به منظور کشت و زرع به کار گیرد. این زمین‏ها به آب نیاز دارند که این امر بیشتر به‏وسیلۀ کنترل آب‏های جاری رودخانه‏ها با احداث سدها میسر می‏شود. یافتن زمین‌های مناسب برای اهداف کشاورزی به گونه‌ای که هم دارای شرایط مناسب برای کشت و زرع بوده و هم آب مورد نیاز آن از روش‌های مختلف نظیر کنترل آب‌های سطحی (سدسازی) و زیرزمینی (حفر چاه و...) قابل تأمین باشد، همواره مورد توجه کارشناسان بوده است. در پژوهش حاضر امکان‏سنجی وجود اراضی کشـاورزی مناسب در بالادسـت سد ژاوۀ کردستان بررسی شده است. بر این اساس، با فرض پمپاژ آب با هد‌های مختلف از ایستگاه پمپاژ موجود در مخزن سد و با درنظرگرفتن فاکتورهای مختلف (شیب زمین، ارتفاع پمپاژ، فاصله و کاربری اراضی)، مکان‌یـابی انجام شده است. با روی‌هم‌‏گذاری نقشه‌های فاکتور و وزن‌دهی مناسب به هر یک از آنها در محیط GIS، محدوده‌های مناسب بر اساس فاکتورهای تعریف‌شده، به دسـت آمده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد با افزایش دو برابری ارتفاع پمپاژ، سطح محدودۀ منتخب نیز تقریباً دو برابر می‌شود، در حالی‏ که با افزایش چهاربرابری ارتفاع پمپاژ، سطح محدودۀ منتخب حدود شش برابر افزایش می‌یابد. شایان یادآوری است که در مطالعۀ حاضر صحت‌سنجی محدوده‌های انتخاب‌شده با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای انجام شده است.