فراتحلیلی بر پژوهش های حوزه ی اسکان غیررسمی در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
5 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22080/usfs.2023.24744.2345چکیده
وجود امکانات و زیرساختهای مختلف در شهرها موجب شده است تا بسیاری از روستاییان محل زندگی خود را ترک و به شهرها مهاجرت کنند. این درحالی است که گرانی قیمت زمین و مسکن مهاجران تازهوارد را مجبور میکند تا به دور از چشم مسؤولان و بدون اخذ مجوز از دستگاههای متولی، به ساخت سرپناه در حاشیۀ شهرها اقدام کنند که به تبع آن مشکلات زیادی را برای مسؤولان درزمینۀ خدماترسانی و همچنین برای حاشیهنشینان به وجود میآورد. این پژوهش با روش فراتحلیل )روشی سیستماتیک برای نیل به این اهداف با تحلیل آماری یافتههای کمی حاصل از مطالعات مربوط به یک مسأله پژوهشی است (و با هدف شناسایی و دستهبندی مقالات پژوهشی نوشتهشده در حوزۀ حاشیهنشینی در مجلات علمی- پژوهشی در داخل ایران نگارش شده است؛ بهطوریکه پس از جستوجو و شناسایی مقالاتی که طی سالهای اخیر مستقیماً به موضوع یادشده پرداختهاند، بافهم رویکردها و ماهیت آنها، به بررسی ساختار مقالات شامل روششناسی، شاخصها، نمونهگیری، روشهای جمعآوری و تحلیل دادهها و نتایج بهدستآمده پرداختیم تا جنبههای مثبت و منفی را واکاوی کنیم. در چهارچوب این روش، در ابتدا واژۀ اسکان غیررسمی و سایر واژگان نزدیک به آن از نظر معنایی مانند آلونکنشینی، حاشیهنشنی و سکونتگاههای غیرقانونی در کتابخانهها، مراکز و بانکهای علمی فارسی مورد جستوجو قرار گرفتند و مرتبطترین مطالعات با اهداف تحقیق انتخاب شدند. معیارهای ورود مطالعات شامل انجام پژوهش در کشور ایران، انتشار مطالعه به زبان فارسی و تمام متن بودن آنها بود. نتیجۀ پژوهشها حاکی از آن است که همۀ مقالات نوعی نظریهآزمایی بوده و منجر به نظریهسازی نشده است. هرچند که برخی از پژوهشها، الگوها و پیشنهادهای بسیار خوب و تازهای را ارائه دادهاند، باتوجه به ماهیت پژوهشها نمیتوان آنها را در ردۀ پژوهشهای بنیادی و نظریهساز قرار داد.