رابطه کمال‌گرایی و ذهن‌آگاهی با اهمال‌کاری تحصیلی دانشجویان: نقش واسطه‌ای عزت نفس

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.30476/smsj.2025.101198.1481
چکیده

مقدمه: از چالش‌های نظام آموزشی و از مؤلفه‌های منفی، فراگیر و تأثیرگذار در عملکرد تحصیلی دانشجویان اهمال‌کاری تحصیلی است. این پژوهش با هدف بررسی اثر غیر مستقیم کمال‌گرایی و ذهن‌آگاهی از طریق عزت نفس بر اهمال‌کاری تحصیلی انجام گرفت.مواد و روش‌ها: روش پژوهش حاضر با توجه به هدف، کاربردی و با توجه به شیوه جمع‌آوری داده‌ها از نوع توصیفی-همبستگی (خط فاصله چسبیده به همبستگی) بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل در سال 1402- 1401 (5391 نفر) در دانشگاه علوم پزشکی کرمان بود و حجم نمونه از طریق جدول کرج سی و مورگان، 350 نفر برآورد شد؛ نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس از دانشکده‌ها و دوره‌های مختلف تحصیلی انجام شد؛ جهت جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس کمال‌گرایی چندبعدی تهران، پرسش‌نامه پنج مؤلفه‌ای ذهن‌آگاهی، مقیاس عزت نفس روزنبرگ و مقیاس اهمال‌کاری تحصیلی سولومون و راثبلوم استفاده شد. تجزیه ‌و تحلیل داده‌های پژوهش از روش همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزار SPSS26 و 8 Lisrel انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که کمال‌گرایی خودمحور به‌طور مثبت و غیر مستقیم و کمال‌گرایی دیگرمحور به‌طور منفی و غیر مستقیم و از طریق عزت نفس (0/01=P) اهمال‌کاری تحصیلی را پیش‌بینی کردند، اما کمال‌گرایی جامعه‌محور به‌واسطه عزت نفس بر اهمال‌کاری تحصیلی اثر غیر مستقیم و معنی‌دار (0/01=P) نداشت. همچنین، ذهن‌آگاهی به‌طور غیر مستقیم و منفی (0/01=P) قادر به پیش‌بینی اهمال‌کاری تحصیلی بود.نتیجه‌گیری: ارتقای سطح عزت نفس و ذهن‌آگاهی همراه با پرورش وجوه سازگار ابعاد کمال‌گرایی می‌تواند اهمال‌کاری تحصیلی را کاهش دهد. همچنین، متخصصان با تمرکز بر این سازه‌های شناختی و شخصیتی می‌توانند اقدامات لازم را جهت پیشگیری و درمان اهمال‌کاری تحصیلی انجام دهند.