ظرفیتسنجی رمزریال در توسعه ابزارهای مالی اسلامی نوین (صکوک هوشمند)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق،دانشگاه و مدرسه عالی شهید مطهری (ره)،تهران،ایران
doi
10.22034/iec.2025.2073393.2940چکیده
فناوریهای نوین مالی به ویژه پولهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) ظرفیتهای قابل توجهی برای تحول در بازارهای مالی ایجاد کردهاند. رمزریال به عنوان نسخه دیجیتال پول ملی ایران، این امکان را فراهم میسازد که ابزارهای مالی اسلامی با کارایی، شفافیت و سرعت بیشتری توسعه یابند. هدف این پژوهش ظرفیتسنجی و تحلیل راهبردی استفاده از زیرساخت رمزریال برای طراحی و مدیریت نسل جدید اوراق بهادار اسلامی، با تمرکز ویژه بر «صکوک هوشمند» است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانهای، اسناد رسمی نهادهای پولی و مالی و مقالات علمی انجام شده است. در این چارچوب ابتدا مفاهیم کلیدی تبیین و سپس ظرفیتهای فنی، چالشهای فقهی و حقوقی و ریسکهای راهبردی مرتبط با پیادهسازی صکوک هوشمند بر بستر رمزریال مورد بررسی قرار گرفته است. یافتهها نشان میدهد قراردادهای هوشمند میتوانند انتشار، توزیع سود و معاملات ثانویه صکوک را به صورت خودکار سامان دهند، هزینههای معاملاتی را کاهش دهند و شفافیت را افزایش بخشند. با وجود این، اجرای چنین ساختاری با چالشهای جدی از جمله تفسیر فقهی ماهیت قبض در محیط دیجیتال، اعتبار حقوقی کدهای برنامهنویسی و ریسکهای امنیتی، سیستمی و اجتماعی همراه است. تحلیل تطبیقی نیز بیانگر آن است که میزان پیچیدگی در هوشمندسازی صکوک بسته به نوع آن ـ اجاره، مرابحه یا مشارکت ـ متفاوت است. بر این اساس، هرچند رمزریال ظرفیت فنی قابل ملاحظهای برای تحول بازار صکوک دارد، تحقق عملی آن منوط به شکلگیری زیستبوم جامع فقهی وحقوقی است که بتواند زمینه بهرهبرداری کارآمد از این ظرفیت را در بازار سرمایه ایران فراهم کند.
