تاملی در مبحث بهرهبرداری بهینه از منابع طبیعی پایانپذیر در افق بین نسلی با رویکرد خالق محور
نویسندگان
1 سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اردبیل
2 سازمان صنعت معدن و تجارت استان اردبیل
3 گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد مدیریت و بازرگانی دانشگاه تبریز
doi
10.22034/iec.2026.2056809.2871چکیده
بهلحاظ درجه بالای اهمیت منابع طبیعی و بویژه منابع تجدیدناپذیر برای رشد و توسعه مخلوقات الهی در رویکردهای دینی و دیدگاه خالق محور و به رغم وجود مطالعات مختلف در راستای نحوهی بهرهبرداری از منابع طبیعی تجدیدناپذیر از دیدگاه اقتصاد اسلامی، در این مباحث، اما اصول و قواعد ارائه شده برای تخصیص بهینهی این نوع از منابع، بیشتر یا در چارچوب اقتصاد متعارف با رویکرد توسعه پایدار با لحاظ منافع مادی بشر قرار گرفته و یا در چارچوب اقتصاد هنجاری مطرح گشته و توصیههای سیاستگذاری نه بر پایهی حداکثرسازی تابع هدف مشخص، بلکه اغلب بر مبنای توصیههای ارزشی و بدون استفاده از یک چارچوب بهینهسازی رفتاری تحت شرایط انتخاب عقلائی، ارائه شدهاند. در مطالعه حاضر، نویسندگان کوشیدهاند با ارائه تابع هدف مبتنی بر رضایت واقعیمحور از انسان و از مسیر حداکثرسازی این تابع هدف، جوانب مختلف تخصیص بهینهی منابع تجدیدناپذیر را در داخل یک نسل و همچنین در افق بیننسلی بحث و بررسی نمایند. از مهمترین نتایج تحلیلهای ارائه شده، میتوان به لزوم رعایت تناسب بین نرخ رشد و توسعه انسانی و نرخ بهرهبرداری از منابع طبیعی تجدیدناپذیر جهت تخصیص بهینه این منابع در افق بیننسلی و همچنین فضا برای حرکت در مسیر بهینهگی پارتویی انسانی در داخل یک نسل بدون فشار مضاعف بر بهرهبرداری از منابع طبیعی، اشاره نمود. بهعبارت دیگر میتوان در کوتاهمدت با بازتوزیع منافع حاصل از بهرهبرداری منابع طبیعی در جهت کمک به رشد و توسعه انسانی جمعیت پایینتر از متوسط رشد در یک جامعه، به نقطه بهینهگی انسانی پارتویی منابع طبیعی نزدیک شد.