فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهه اخیر شهر ارومیه به مانند دیگر شهرهای بزرگ ایران رشد شهری شتابان داشته است. یکی از مهم‌ترین اثرات این رشد شتابان گسترش سریع شهر ارومیه بوده است. بخش بزرگی از این گسترش توسط مهاجران مناطق روستایی بوده است که مشکلات مبدأ را نیز به همراه خود به شهر آورده‌اند. حال این تحقیق به دنبال اثبات این فرض است که بین گسترش شهری و شکل‌گیری خوشه‌های فقر رابطه معناداری وجود دارد. در رابطه با فقر شهری و تحلیل فضایی آن مطالعات زیادی انجام شده است، اما در ارتباط با گسترش شهر و ارتباط آن بر شکل‌گیری خوشه‌های فقر شهری مطالعات کمتری انجام شده است. ازاین‌رو این پژوهش با انتخاب شهر ارومیه به‌عنوان نمونه موردی در جستجوی ارزیابی رابطه گسترش شهر ارومیه و توزیع خوشه‌های فقر شهری است. در این پژوهش وضعیت فقر شهری در دوره‌های مختلف توسعۀ شهری در طول صد سال اخیر بررسی می‌شود. در این راستا، روش‌های مختلف برای تحلیل اثر گسترش شهری بر فقر شهری و تهیه اطلاعات مکانی مورد نیاز برای تصمیم‌گیری بهتر آمیخته شده است. در مرحله اول 21 شاخص در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی انتخاب و برای ارزیابی فقر شهری در سطح بلوک‌های آماری از یک روش پیشنهادی استفاده شده است. در نهایت گسترش شهر از سال 1311 تا 1401 در 8 دورۀ توسعه استخراج شده است و وضعیت فقر شهری در هر دورۀ توسعه مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که خوشه‌های فقر شهری همگام با گسترش شهر شکل گرفته است. بیشترین افزایش فقر شهری در بعد کالبدی مربوط به دورۀ 1383تا 1401 با مقدار 21 درصد، در بعد اجتماعی با مقدار10 درصد در دورۀ 1366-1373و در بعد اقتصادی مربوط به دورۀ 1354- 1366 با مقدار 6 درصد بوده است. همچنین بیشترین افزایش شاخص کل فقر شهری با مقدار29 درصد مربوط به دورۀ 1401-1383 است. نتایج رگرسیون خطی نشان می‌دهد که بین گسترش شهری و شکل‌گیری خوشه‌های فقر شهری رابطه مستقیم وجود دارد و به‌طور کلی گسترش شهری 37 درصد از شکل‌گیری فقر شهری را تبیین می‌کند