ارزیابی تغییرات جریان آینده تحت سناریوهای مختلف تغییر اقلیم برحوضه آبریز رودخانۀ گاماسیاب
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری آبخیزداری، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
3 دانشیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استادیار، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
doi
10.22059/ije.2018.242453.732چکیده
تغییر اقلیم با توجه به ظرفیت محدود اکوسیستمها میتواند موجب بروز مشکلاتی در تأمین آب قابل دسترس برای رفع نیاز بشر شود و بر توانایی منطقهای در مواجهه با بلایای طبیعی مرتبط با آب تأثیر بگذارد. یکی از مشخصههای طبیعی رودخانۀ گاماسیاب احتمال وقوع سیلاب و خطرات ناشی از آن است. بنابراین مطالعات هیدرولوژیکی تحت شرایط تغییر اقلیم برای ساماندهی و مدیریت آن ضروری است. لزوم استفاده از مدلهای سری CMIP5 در پژوهشهای جدید با توجه به دقت زیاد آنها و کمبود کارهای پژوهشی به وسیلۀ این مدلها در کشور ما، سبب شد در پژوهش حاضر از خروجیهای چهار مدل سری CMIP5 و دو سناریوی RCP2.6 و RCP8.5 برای آیندۀ نزدیک (2020-2049 میلادی) و آیندۀ دور (2070-2099 میلادی) استفاده شود. نتایج نشان میدهد مقدار بارندگی سالانۀ حوضه در پنج ایستگاه بررسیشده با توجه به سناریوهای مد نظر و دورههای زمانی مختلف بین 6/31- تا 8/52 درصد تغییر خواهد کرد. میانگین کمترین و بیشترین دمای ماهانه در ایستگاه کرمانشاه به ترتیب حداکثر تا C°75/2 و C°15/2 و در ایستگاه همدان به ترتیب حداکثر تا C°43/3 و C° 26/4 با توجه به سناریوهای مختلف افزایش مییابد. در این پژوهش از مدل SWAT برای شبیهسازی هیدرولوژیکی جریان استفاده شد. نتایج ضمن تأیید کارایی مدل SWAT در شبیهسازی دبی حوضه، نشان داد میزان تغییرات رواناب حاصل از خروجی مدل CSIRO-Mk تحت سناریوهای مختلف نسبت به دورۀ مشاهداتی از 3/42 – تا 8/17 درصد متغیر خواهد بود. نتایج تحقیق ضرورت بهکارگیری تدابیر لازم بهمنظور سازگاری با تغییر اقلیم در سیاستهای آتی مدیریت حوضۀ گاماسیاب تأکید میکند.