اولویتبندی سیلخیزی زیرحوزههای آبخیز مهارلو در استان فارس با استفاده از پارامترهای مورفومتریک و مدل تصمیمگیری VIKOR
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز
3 استادیار بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز
doi
10.22059/ije.2018.244246.763چکیده
هدف از تحقیق حاضر، اولویتبندی مکانی سیلخیزی زیرحوزههای آبخیز مهارلو با استفاده از پارامترهای مورفومتریک و مدل تصمیمگیری VIKOR است. به این منظور، 13 پارامتر مورفومتری شامل درجۀ شیب، تراکم زهکشی، فراوانی آبراهه، ثابتنگهداشت آبراهه، بافت زهکشی، عدد ناهمواری، ضریب گردی، ضریب فشردگی، نسبت ناهمواری، طول جریان، ضریب فرم، ضریب کشیدگی و ضریب شکل و یک پارامتر اقلیم شامل بارندگی انتخاب شد. برای تعیین وزن پارامترها از مدل فرایند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) استفاده شد. نتایج وزندهی پارامترها با استفاده از مدل AHP نشان داد پارامترهای مورفومتری درجۀ شیب و تراکم زهکشی و پارامتر اقلیمی بارندگی بهترتیب با مقدار (206/0، 165/0 و 134/0) بیشترین وزن و تأثیر را در رخداد سیل منطقۀ مطالعهشده داشتند، در حالی که کمترین وزن و در پی آن حداقل تأثیر مربوط به ضریب شکل (012/0) بود. همچنین، بهمنظور اولویتبندی 53 زیرحوضۀ آبخیز مهارلو از مدل تصمیمگیری VIKOR استفاده شد. نتایج نشان داد زیرحوزۀ 34 براساس اولویتبندی سیلخیزی رتبۀ اول (082/0) ، زیرحوضۀ 31 رتبۀ دوم (110/0) و زیرحوضۀ 12 رتبۀ سوم (129/0) را به خود اختصاص دادهاند که باید برای انجام عملیات مدیریتی در اولویت قرار گیرند، در حالی که زیرحوضۀ 42 آخرین رتبه [1] را در اولویتبندی سیلخیزی داشت که بیانکنندۀ حساسیت بسیار کم آن به وقوع سیل است.