ارزیابی نقش کاربری اراضی بر شکل‌گیری جزیرۀ حرارتی در شهر مراغه

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.

doi
10.22080/usfs.2023.24802.2329
چکیده

جزیرۀ حرارتی یک متغیر مهم در مطالعات اقلیمی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود. امروزه رشد جمعیت و توسعۀ شهرنشینی یکی از عوامل مؤثر بر افزایش دمای هوا در نواحی شهری است که موجب ایجاد جزیرۀ حرارتی بر روی این مناطق در مقایسه با محیط اطراف می‌شود و اثرات ناشی از آن می­تواند نقش اساسی و مهمی در کیفیت هوا و به تبع آن سلامت عمومی ایفا نماید. ازاین‌رو، این پژوهش با استفاده از داده­های ماهواره­ای لندست به بررسی نقش کاربری اراضی در ایجاد جزایر حرارتی شهرمراغه، طی دوره­های زمانی 1984، 1994 و 2020 پرداخته است. نتایج حاصل از رابطۀ دما با کاربری اراضی نشان می­دهد که درسال 1986 بیشترین میانگین دما مربوط به اراضی بایر با میزان 43/34 درجۀ سانتی‌گراد و کمترین دما، مربوط به اراضی باغی با میزان 96/25 درجۀ سانتی‌گراد است. در سال 2020 بیشترین میانگین دما مربوط به اراضی بایر با میزان 32/37 سانتی‌گراد و کمترین دما مربوط به اراضی باغی با میزان 47/29 سانتی‌گراد است. همچنین نتایج شاخص خودهمبستگی فضایی نشان می­دهد که جزایر حرارتی شهر دارای الگوی خوشه­ای درسطح اطمینان 99 درصد در تمام دوره­­ها است و نتایج حاصل از شاخص لکه­های گرم و سرد (Hot Spot) بیانگر این است که لکه­های گرم در مرکز، جنوب شرق و جنوب غرب شهر (اراضی بایر) و لکه­های سرد در سطح اطمینان 99 درصد در مناطق جنوبی و شمال شهر (اراضی باغی) استقرار دارد.