تأثیر سیاست مدرنیزاسیون (نوسازی) بر اوضاع بهداشت و درمان استان ایلام در دوره پهلوی (1304 – 1357 ش)

نویسندگان

1 گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30476/smsj.2025.102394.1526
چکیده

سابقه سیاست نوسازی در ایران به اصلاحات عباس میرزا، امیرکبیر، سپهسالار و تعدادی دیگر از دولتمردان و روشنفکران ایرانی در دوره قاجاریه برمی‌گردد. با استقرار حکومت پهلوی در ایران، روند نوسازی از بالا و به‌صورت آمرانه توسط طبقه حاکمه و بر پایه تفکر دولتمردان و نیز آن دسته از نخبگان سیاسی و فکری که برنامه‌ریز و مجری این سیاست بودند، به‌صورت هدفمند و فراگیر آغاز شد. یکی از مؤلفه‌های مهم سیاست نوسازی در دوره پهلوی، تحول و تغییر در نگاه دولتمردان به شرایط بهداشتی و ارتقای آن، و به‌خصوص تلاش برای بهبود شرایط سلامت عمومی و مقابله با بیماری‌های مختلف و فراگیر بود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی اقدامات دولت پهلوی در حوزه بهداشت و ارتقای سلامت عمومی در ایلام، به‌عنوان منطقه‌ای حاشیه‌ای است. روش تحقیق در این پژوهش، تاریخی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و تلاش شده است که مباحث مطروحه با تکیه بر اسناد و تاریخ شفاهی تحلیل و تبیین شوند. شواهد نشان می‌دهد که بهداشت، درمان و سلامت عمومی در ایلام در دوره رضاشاه چندان تحولی نداشته و فقط اقدامات جزئی و محدودی در این حوزه دریافت داشته، اما در دوره محمدرضاشاه، ایلام نیز همانند سایر مناطق ایران از نعمت تحول نظام سلامت در ایران بهره‌مند گردیده است. دولت در این زمان اقدام به احداث بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و ایجاد سپاه دانش و سپاه بهداشت نموده که این مهم تأثیر فراوانی در سلامت عمومی ایلام داشته است.