تحلیل نقش هیئتهای مذهبی در تبدیل سرمایه اجتماعی به موتور محرکه اقتصاد مقاومتی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملّی، تهران، ایران
doi
10.22034/iec.2025.2062649.2887چکیده
مقدمه: هیئتهای مذهبی در ایران، به عنوان نهادهای مردمی ریشهدار در فرهنگ شیعی، از طریق سرمایه اجتماعی میتوانند به عنوان واسطهای بین جامعه و اقتصاد کلان عمل کنند. این مطالعه کیفی نقش این نهادها را در تقویت اقتصاد مقاومتی بررسی میکند تا الگویی بومی برای پیشرفت اقتصادی اسلامی ارائه دهد. هدف: این پژوهش با هدف تحلیل نقش هیئتهای مذهبی در تبدیل سرمایه اجتماعی به فعالیتهای اقتصادی مولد، به بررسی چگونگی تقویت اقتصاد مقاومتی از طریق شبکههای اعتماد و همکاری میپردازد و مزایای این الگو را نسبت به مدلهای سکولار نشان میدهد. روششناسی: این مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمونی و از طریق مصاحبههای نیمهساختارمند با 30 عضو فعال هیئتهای مذهبی در مناطق شهری و روستایی ایران انجام شده است. تمرکز بر شناسایی مکانیزمهای تبدیل سرمایه اجتماعی به فعالیتهای اقتصادی است. یافتهها: هیئتها از طریق نذرهای هدفمند (هدایت نذورات به تولید)، تعاونیهای هیئتمحور (کاهش ریسک با اعتماد نهادی) و بازاریابی آیینی (ترویج محصولات محلی در مراسم) سرمایه اجتماعی را به فعالیتهای مولد هدایت میکنند. آموزشهای دینی-اقتصادی نیز ذهنیت اعضا را به تولیدمحوری سوق داده، مشارکت جمعی را تقویت میکند. چالش اصلی حفظ تعادل بین کارکرد معنوی و اهداف اقتصادی است. نتیجهگیری: هیئتهای مذهبی با تکیه بر شبکههای اعتماد به عنوان نهادهای واسطهای الگویی بومی برای پیشرفت اقتصاد مقاومتی ارائه میدهند. این الگو تولید ملّی را تقویت کرده، برای سیاستگذاری مشارکتی در شرایط تحریم راهگشاست.
