بررسی معیارهای مرتبط با تغییرات حجم مسافران حمل و نقل عمومی در دوران پاندمی کرونا در محدوده خط2قطارشهری مشهد
نویسندگان
1 2دانشجو کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه فردوسی،ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
doi
10.22080/usfs.2023.24415.2306چکیده
اثرگذاری پاندمیها(نظیرکرونا)برحملونقلعمومی یکسان نیست. بااینحال کمتر مطالعهای به نقش معیارهای میانجی دراین اثرگذاری پرداختهاست. برایناساس تحقیق حاضر برآن است در قالب روش توصیفی-تحلیلی، معیارهای مرتبطبا تغییرات تعدادمسافران قطارشهریمشهد در دورانکرونا را بررسی کند. جامعه آماری شامل مسافران خط2قطارشهری به تفکیک ایستگاه دربازه زمانی 1397تا1398(قبل از کرونا) و 1399تا 06/1400(پس از کرونا) و کاربریهای خدماتی 500متری پیرامونهرایستگاه و متغیرهای تحقیق نیز شامل تغییرات مسافران خط2قطارشهری بعدکرونا(متغیر وابسته)، تعدادجمعیت و درآمدساکنین و نوع کاربریهای پیرامون هر ایستگاه(متغیر مستقل) میباشد. پس از مطالعات نظری و تدوین مدلمفهومی، باتشکیل پایگاه اطلاعات مکانی از موقعیت هرایستگاه، دادههای مربوط به تعدادمسافر، جمعیتساکن، درآمدافراد و کاربریهای پیرامون هرایستگاه، در آن ثبت گردید. بهرهگیری از روشهای آمارتوصیفی و استنباطی، اساس کار در این زمینه بوده است. نتایج نشان داد،کرونا تاثیریکسانی برتغییرات مسافران در ایستگاههای خط2نداشته، به گونهایکه در33% ایستگاهها پس از کرونا تعداد مسافران افزایش و در67%کاهش یافته است. استفاده از آزمونهای "تیدونمونهایمستقل"، "ترند" و "همبستگی" بیانگرآنبودکه متغیرهای جمعیت، درآمد وتنوع کاربری به عنوان متغیرهای میانجی ارتباطی با تغییرات مسافران ندارند. درحالیکه سطح و عملکرد کاربریهای خدماتی ارتباط معناداری را با این موضوع نشان داد. یافتههای تکمیلی حاصل از روش "تحلیل تمایزی" نشان داد که دربین کاربریهای خدماتی، نحوه آرایش کاربریهای تجاری و کارگاهی مهمترین عامل در تمایز محدودههای با افزایش و کاهش تعداد مسافران است. انطباق کاربریهای کوچک مقیاس تجاری و همجواری آنها با کاربریهای کارگاهی-تولیدی در محدودههای با افزایش مسافر، قابلیت انعطافپذیری این الگو در مقایسه با الگوهای بزرگ مقیاس را در مواجهه با پاندمیها نشان داد که میتواند دستمایه خوبی برای مطالعات آتی باشد.