فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازار پول بازاری است که در آن، کسانی که دارای مازاد نقدینگی‌اند، منابع خودشان را با کسب سود، در اختیار کسانی قرار می‌دهند که دچار کمبود نقدینگی می‌باشند. هسته اصلی بازار پول را بازار بین‌بانکی تشکیل می‌دهد که سه عنصر اصلی دارد: بانک‌ها و مؤسسات دارای مازاد نقدینگی؛ بانک‌ها و مؤسسات دارای کسری نقدینگی؛ بانک مرکزی. هدف بانک‌ها از حضور در این بازار، مدیریت نقدینگی و هدف بانک مرکزی سیاست‌گذاری پولی و جهت‌دهی نرخ بهره کل بازار می‌باشد. ابزارهای مالی که در این بازار قابلیت استفاده دارند، سه ویژگی اصلی دارند: داشتن حداقل ریسک؛ دوره زمانی کوتاه‌مدت؛ نرخ بهرۀ قطعی و از پیش تعیین‌شده. وجود بازار ثانوی اوراق و نقدشوندگی بالا از دیگر ویژگی‌های اوراق بازار پول است که به سبب آن این اوراق معادل جانشین نزدیک پول نقد محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت این بازار در مدیریت نقدینگی و سیاست‌گذاری پولی، لازم است بررسی شود که آیا در چهارچوب فقه اقتصاد اسلامی، امکان تشکیل بازار پولی بین‌بانکی وجود دارد؟ برای یافتن پاسخ این پرسش ابزار و شیوه عملیات بازار پولی بین‌بانکی بر دو محور عقد بیع‌العینه و تنزیل مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌اند. با تطبیق مختار در این دو مسئله به نظر می‌رسد بازار پولی بین‌بانکی با چنین ابزار و عملیات با مشکلات عدیده فقهی روبه‌روست و نیاز به بررسی مجدد دارد.