فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در بازار سرمایه ایران، وجود اطلاعات نامتقارن و ضعف شفافیت، زمینه‌ساز بروز پدیده غبن فاحش در معاملات شده است؛ به‌گونه‌ای که برخی بازیگران بازار با بهره‌گیری از دسترسی انحصاری به اطلاعات یا تبانی با نهادهای ناظر، می‌توانند معاملات را به زیان طرف ضعیف‌تر رقم بزنند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی میزان وقوع غبن فاحش ناشی از عدم تقارن اطلاعاتی و تأثیر آن بر کارایی و عدالت اقتصادی بازار سرمایه است. سؤال محوری تحقیق آن است که آیا معاملات مبتنی بر غبن فاحش در بازار سرمایه ایران رخ می‌دهد و این پدیده چه پیامدهایی برای سلامت بازار دارد؟ فرضیه پژوهش بر این استوار است که بی‌توجهی به قاعده نفی غبن و نبود نظارت مؤثر، منجر به زیان غیرمتعارف برای برخی فعالان بازار و کاهش اعتماد عمومی می‌شود. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مدل‌سازی نظریه بازی‌ها انجام شده است تا رفتار بازیگران بازار در شرایط اطلاعات نامتقارن شبیه‌سازی و تحلیل گردد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در برخی موارد، معاملات بازار سرمایه ایران مشمول غبن فاحش است و غفلت از قاعده نفی غبن، نه‌تنها موجب زیان طرف مغبون، بلکه باعث اختلال در نظام قیمت‌گذاری و کاهش کارایی بازار می‌شود. راهکارهایی چون الزام به افشای کامل اطلاعات، تقویت نظارت مستقل و آموزش مالی به سرمایه‌گذاران، می‌تواند زمینه کاهش غبن و ارتقای سلامت بازار سرمایه را فراهم آورد.