تبیین نسبت بانکداری بدون ربا با بنگاه‌داری بانک‌ها در ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/iec.2025.2044787.2810
چکیده

بانک‌ها ازجمله مهم‌ترین نهاد مالی مؤثر بر رشد و پیشرفت اقتصادی کشورها هستند. یکی از مسائل مهم بانکی که به‌نوبه‌ی خود می‌تواند اثرات مثبت یا منفی به دنبال داشته باشد، بنگاه‌داری بانکی است. در سال‌های اخیر، در سیستم بانکی ایران جنبه‌ی منفی بنگاه‌داری بانکی بروز پیداکرده است. با توجه به اینکه بعد از انقلاب بانکداری در ایران ظاهراً تحت قانون بانکداری بدون ربا، مصوب سال 1362 عملیاتی شده است، بررسی نقش بانکداری بدون ربا و این قانون در بروز این مشکل، رویکرد جدیدی است که در تحقیقات پیشین مشاهده نشده و لذا از یک جنبه نوآورانه‌ای برخوردار است. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که اولاً بانک بدون ربا نهادی است که تأمین مالی را با مشارکت مستقیم در سرمایه‌گذاری و یا کسب‌وکار همراه می‌کند؛ لذا یک واسطه مالی بازار پول محسوب نشده؛ بلکه یک‌نهاد مالی بازار سرمایه‌ است و درنتیجه، تبعات بنگاه‌داری بانکی بر آن بار نمی‌شود. ثانیاً بانک‌های ایران قانون بانکداری بدون ربا را اجرا نکرده و به‌مثابه یک بانک متعارف موجود در بازار پول عمل می-کنند. ثالثاً، این واسطه‌گری بازار پول توسط بانک‌های ایرانی به نحوی است که عامل بروز جنبه منفی بنگاه‌داری شده است.