تفسیرپذیری مدل‏‏ های با متغیر وابستة گسسته در ارزش‏‌گذاری منابع طبیعی: مطالعة موردی ارزش‏‏‌های تفرجی دریاچة آویدر شهرستان نوشهر

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران

doi
10.30490/aead.2023.357365.1411
چکیده

اعمال سیاست‌‏های عمومی مؤثر اغلب مستلزم آگاهی از ارزش ‏هایی است که افراد جامعه برای کالا‏های غیربازاری قائل‌اند. نیاز به اطلاع از ارزش‏‌های غیربازاری منجر به توسعه روش‌های متنوع ارزش‌‏گذاری شده و در این میان، روش ارزش‌‏گذاری مشروط (CV) از متداول‌ترین روش‌هاست. با این همه، این روش‌ها مستعد وجود مشکلات متعددند، مشکلاتی که نتایج مطالعات را با ارزش‌های واقعی منابع متفاوت خواهد کرد. هدف مطالعة حاضر بازتعریف مفهوم کاربردی ضرایب برآوردشده در الگو‏های با متغیر وابسته گسسته و آشکارسازی امکان انجام تفسیر اقتصادی ضرایب در قالب شاخص‌‏های مربوط و نیز اندازه‌گیری اثرات نهایی عوامل در سطوح مختلف متغیر‏های مستقل است. بدین منظور، بررسی ارزش تفریحی دریاچة آویدر در شهرستان نوشهر در سال 1399، با روش ارزش ‏گذاری مشروط و براورد تابع لاجیت، صورت گرفت و عوامل مؤثر بر تمایل به پرداخت افراد در قالب شاخص‌‏های نسبت شانس، نسبت ریسک و اثرات نهایی اندازه‌گیری و ارائه شد. نتایج نشان‌دهندة تفاوت‌هایی جزئی در محاسبات مربوط به «اثر نهایی در سطح متوسط متغیرها» (MEMS) و «متوسط اثرات نهایی متغیر‏های مستقل» (AMES) بود. از این‏ رو، پیشنهاد می‌شود که به ‏منظور اطلاع دقیق از نتایج اعمال سیاست‌ها در سطوح مختلف متغیرها، مطالعات حوزه ارزش‏‌گذاری منابع طبیعی و محیط‌زیست با تأکید بر محاسبة شاخص‌های اثر نهایی با جزییات طرح ‏شده در مطالعة حاضر نیز صورت گیرد. از سوی دیگر، نتایج محاسبات «اثر نهایی در مقادیر مشخص از متغیر مستقل» (MERS) نشان داد که تغییرات مقادیر اثر نهایی در سطوح مختلف مقادیر متغیرها روی می‌‏دهد. همچنین، متوسط تمایل به پرداخت استفاده‌کنندگان برای هر بازدید تفریحی از دریاچة آویدر برابر با 33490 تومان محاسبه شد. این مقدار معیاری از ظرفیت ارزش اقتصادی دریاچة آویدر در بخش ایجاد ارزش‌های تفرجی بوده و نشان‏ دهندة آگاهی کامل بازدیدکنندگان از اهمیت و ضرورت مناطق تفریحی آبی است.