کاوشی بر نقش مؤلفههای کالبدی - عملکردی فضاهای میانی بر ارتقاء دلبستگی به فضاهای مسکونی (مطالعه موردی: مجتمعهای مسکونی منفرد، متمرکز و پراکنده تهران)
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکترا، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22080/usfs.2022.22433.2194چکیده
فضای میانی یعنی لحظه تغییر از فضایی به فضای دیگر، از عملکردی به عملکردی دیگر. مسکن از جمله مهمترین نیازهای اولیه انسان میباشد که میبایست مأمنی برای آسایش و آرامش ساکنین خود باشد. در معماری معاصر ایران نگرش کمی نسبت به مقوله مسکن سبب ایجاد فضاهایی فاقد برنامهریزی و شکلگیری کالبدی مطلوب در راستای پاسخگویی به ابعاد روحی و میزان دلبستگی کاربر فضای مربوطه شده است. از جمله مواردی که تأثیر چشمگیری در میزان ارتقاء حس رضایت و دلبستگی در مجتمعهای مسکونی دارد؛ فضاهای میانی میباشد که در ساخت و ساز امروزی توجه مورد قبولی به این فضاها نمیشود. در پژوهش مربوطه سعی بر آن است با سنجش مؤلفههای معیارهای کالبدی و عمکردی-فعالیتی در فضاهای میانی مجتمعهای مسکونی تهران میزان رضایت، حس تعلق و دلبستگی ساکنین مورد سنجش قرار داده شود. در پژوهش موردنظر ابتدا؛ جمعآوری اطلاعات، با ثبت رویدادها و فنون کار میدانی در سه مجتمع مسکونی در شهر تهران مورد مطالعه قرار گرفته است که اولین معیار گونهشناسی این پژوهش بر اساس تعداد واحدهای موجود به عنوان عامل تأثیرگذار در درک مقیاس مجتمع میباشد. تعداد واحدهای مسکونی هر مجتمع وارد نرمافزار اس.پی.اس.اس شده است. شکلگیری فضاهای میانی و قرارگیری مجتمع نسبت به آن به عنوان معیار دوم انتخاب میباشد که به صورت متمرکز، منفرد، پراکنده میباشد و ازآنجاییکه برای ارزیابی وزن مؤلفههای مؤثر بر دلبستگی بهصورت کیفی نمیتوان به تنهایی از روش فوق بهرهجست در ادامه از طریق پرسشنامه و آنالیز دادهها از طریق نرمافزار آماری AMOS22 مورد تحلیل همبستگی قرار میگیرند و روابط معنادار بین متغیرهای دخیل در میزان دلبستگی استنباط میگردد. یافتهها بیانگر این مطلب میباشد که شاخص «کالبدی» از لحاظ تأثیرگذاری در رتبه اول و شاخص «عملکردی» از لحاظ تأثیرگذاری در رتبه دوم قرار دارند، بهطوریکه متغیر «شرایط محیطی» از مؤلفههای معیار کالبدی و متغیر «گوناگونی عملکردی» از مؤلفههای معیار عملکردی از لحاظ میزان تأثیرگذاری در ارتقاء حس دلبستگی در اولویت قرار دارند. بنابراین میتوان نتیجه گرفت در نظر گرفتن معیارهای کالبدی و عملکردی در فضای میانی تأثیر بسزایی در جهت حس رضایت از تعامل، قلمرو خلوت، آسایش فیزیکی و روانی ساکنان را بههمراه دارد.