درآمدی بر بررسی فقهی هموارسازی سود
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.
doi
10.22034/iec.2024.2019575.2702چکیده
یکی از مسائل بازار سرمایه هموارسازی سود است که به تواتر در شرکتهای سهامی عام اعمال میشود. مدیران با بهکارگیری مجموعهای از تصمیمات و دخالت در فرایند گزارشگری مالی از نوسانات غیرعادی سود به منظور منحرفکردن سود گزارششده از سود واقعی و عملکردی به قصد گمراهنمودن برخی از ذینفعان میکاهند. هدفشان این است که شرکت را در نظر سرمایهگذاران، بازار سرمایه و سایر ذینفعان با ثبات و پویا نشان دهند. انگیزه اصلی از این اقدام منافع شخصی و منافع سهامداران میباشد. مقاله حاضر با رویکرد فقهی و روش اجتهادی مصطلح در حوزههای علمیه به تحلیل ابعاد مختلف این مسئله به منظور استنباط حکم فقهی آن میپردازد. با این تحلیل جواب بعضی از مسائل فقهی درباره آن داده میشود. هموارسازی سود در کنار درآمد موقتی و پاداش اضافی که برای مدیران یا سائر ذینفعان دارد، هزینههای متعددی را بر مردم و اقتصاد کشور از مسیر عدالت، کارایی و تخصیص غیربهینه منابع کمیاب تحمیل میکند. مقاله در بررسی فقهی خود به این نتیجه رسید که هموارسازی سود مصنوعی که ناشی از دستکاری صورتهای مالی است، هیچ جایگاهی در اقتصاد اسلامی ندارد و اسلام اجازه نمیدهد مدیران شرکتها از این طریق، مالی را از توده مردم به خودشان یا بعضی از ذینفعان انتقال دهند و هموارسازی سود واقعی که ناشی از عملکرد مثبت مدیران و هموارسازی سود طبیعی که ناشی از ذات هموار فعالیت اقتصادی است، شرعاً بیاشکال و مجاز میباشد.