درآمدی بر بررسی فقهی هموارسازی سود

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.

doi
10.22034/iec.2024.2019575.2702
چکیده

یکی از مسائل بازار سرمایه هموارسازی سود است که به تواتر در شرکت‌های سهامی عام اعمال می­شود. مدیران با به‌کارگیری مجموعه­ای از تصمیمات و دخالت در فرایند گزارشگری مالی از نوسانات غیرعادی سود به منظور منحرف‌کردن سود گزارش‌شده از سود واقعی و عملکردی به قصد گمراه‌نمودن برخی از ذینفعان می­کاهند. هدفشان این است که شرکت را در نظر سرمایه‌گذاران، بازار سرمایه و سایر ذینفعان با ثبات و پویا نشان دهند. انگیزه اصلی از این اقدام منافع شخصی و منافع سهامداران می­باشد. مقاله حاضر با رویکرد فقهی و روش اجتهادی مصطلح در حوزه­های علمیه به تحلیل ابعاد مختلف این مسئله به منظور استنباط حکم فقهی آن می­پردازد. با این تحلیل جواب بعضی از مسائل فقهی درباره آن داده می­شود. هموارسازی سود در کنار درآمد موقتی و پاداش اضافی که برای مدیران یا سائر ذینفعان دارد، هزینه­های متعددی را بر مردم و اقتصاد کشور از مسیر عدالت، کارایی و تخصیص غیربهینه منابع کمیاب تحمیل می­کند. مقاله در بررسی فقهی خود به این نتیجه رسید که هموارسازی سود مصنوعی که ناشی از دستکاری صورت‌های مالی است، هیچ جایگاهی در اقتصاد اسلامی ندارد و اسلام اجازه نمی­دهد مدیران شرکت‌ها از این طریق، مالی را از توده مردم به خودشان یا بعضی از ذینفعان انتقال دهند و هموارسازی سود واقعی که ناشی از عملکرد مثبت مدیران و هموارسازی سود طبیعی که ناشی از ذات هموار فعالیت اقتصادی است، شرعاً بی­اشکال و مجاز می­باشد.