تحلیل هیدرولوژیک پایداری بستر رودخانۀ مسیل‏موچان آستانه- استان مرکزی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم ‏زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

2 دانشجوی کارشناسی‏ ارشد ژئومورفولوژی، دانشکدۀ علوم ‏زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
10.22059/ije.2017.237601.669
چکیده

رودخانه یک پدیدۀ دینامیک است که مدام تغییر می‌کند. برآورد مقاومت ذرات رسوبی در مقابل فرسایش سبب شناسایی نقاط پایدار و ناپایدار در مناطق مختلف بستر رود خواهد شد. منطقۀ مطالعه‌شده رودخانۀ مسیل‏موچان در شهرستان آستانه است. این تحقیق با هدف بررسی آستانۀ حرکت فرسایش و رسوب‌گذاری ذرات و پایداری رسوبات در چهار مقطع از بستر این رودخانه بررسی شد. در ادامه، به منظور بررسی تنش برشی بحرانی و دبی واحد بحرانی، چهار اندازۀ ذره با قطر D16، D50، D84 و D95در همۀ مقاطع محاسبه شد. نتایج این بررسی نشان می‏دهد در زمان دبی لبالبی مقاطع عرضی شمارۀ 2 و 4، همۀ ذرات با اندازه‏های D16، D50، D84 و D95 شروع به حرکت می‏کنند و بنابراین در دبی لبالبی شرایط رسوبی بستر رودخانه تغییر خواهد کرد. در مقاطع عرضی شمارۀ 1 و 3 ذرات با قطر D84، D95و بیشتر از آنها در بستر رودخانه پایدار خواهند ماند و سایر ذرات کوچک‌تر از این اندازه شروع به حرکت می‏کنند. وجود شیب بیشتر بستر در مقاطع عرضی شمارۀ 2 و 4 نسبت به بالادست سبب شده که همۀ ذرات بررسی‌شده ناپایدار باشند. در نهایت، نتایج به‌دست‌آمده از هر دو روش تنش برشی بحرانی و دبی واحد بحرانی همبستگی زیادی با یکدیگر دارند و این خود تأییدی بر صحت استفاده از این روش‏ها (تنش برشی‏ بحرانی و دبی واحد بحرانی) برای مطالعات پایدارسازی سایر رودخانه‏هاست.