برآورد مکانی فرسایش خاک کشور ایران با استفاده از مدل RUSLE

نویسندگان

1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

2 دانشجوی دکتری گروه سنجش از دور و سامانۀ اطلاعات مکانی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانش ‏آموختۀ کارشناسی ارشد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

doi
10.22059/ije.2018.239777.706
چکیده

فرسایش خاک از مهم‏ترین مسائل و مشکلاتی است که امروزه بشر با آن مواجـه است. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ خاک ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر بهره‏برداری ﻣﻄﻠﻮب و ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺨﺮﯾﺐ آن ﺿﺮوری است. هدف از این تحقیق، برآورد فرسایش خاک کشور ایران به‏وسیلۀ مدل RUSLE با استفاده از داده‏های سیستم اطلاعات مکانی (GIS) و سنجش از دور (RS) است. در مطالعۀ حاضر، با جمع‏آوری داده‏ها و اطلاعات مختلف شامل لایه‏های مدل رقومی ارتفاعی (DEM)، آمار بارندگی مربوط به ایستگاه‏های باران‏نگار، تصاویر ماهواره‏ای و خصوصیات خاک به‏عنوان ابزار تحقیق استفاده شده و میزان فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE برآورد شد. مقادیر متوسط سالانۀ عامل‏های P، K، C، LS و R به‌ترتیب برابر با 65/0، 04/0 (t h MJ-1 mm-1)، 46/0، 3/6 و 195 (MJ mm ha-1 y-1h-1) هستند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد متوسط فرسایش سالانۀ خاک در کشور ایران حدود 24 تن بر هکتار بر سال است و عامل LS با ضریب همبستگی 66/0 بیشترین تأثیر را در برآورد فرسایش سالانۀ خاک توسط مدل RUSLE داشته است. همچنین، نتایج پژوهش نشان داد سالانه حدود چهار میلیارد تن خاک از اراضی کشور فرسایش یافته و قسمتی از آن وارد سامانۀ‏ آب‏های جاری و دریا می‏شود که سبب کاهش کیفیت، آلودگی آب، کاهش حاصلخیزی خاک و کاهش سطح اراضی قابل‏کشت و در نهایت تخریب خاک می‏شود.