برآورد مکانی فرسایش خاک کشور ایران با استفاده از مدل RUSLE
نویسندگان
1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
2 دانشجوی دکتری گروه سنجش از دور و سامانۀ اطلاعات مکانی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
doi
10.22059/ije.2018.239777.706چکیده
فرسایش خاک از مهمترین مسائل و مشکلاتی است که امروزه بشر با آن مواجـه است. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ خاک ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر بهرهبرداری ﻣﻄﻠﻮب و ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺨﺮﯾﺐ آن ﺿﺮوری است. هدف از این تحقیق، برآورد فرسایش خاک کشور ایران بهوسیلۀ مدل RUSLE با استفاده از دادههای سیستم اطلاعات مکانی (GIS) و سنجش از دور (RS) است. در مطالعۀ حاضر، با جمعآوری دادهها و اطلاعات مختلف شامل لایههای مدل رقومی ارتفاعی (DEM)، آمار بارندگی مربوط به ایستگاههای باراننگار، تصاویر ماهوارهای و خصوصیات خاک بهعنوان ابزار تحقیق استفاده شده و میزان فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE برآورد شد. مقادیر متوسط سالانۀ عاملهای P، K، C، LS و R بهترتیب برابر با 65/0، 04/0 (t h MJ-1 mm-1)، 46/0، 3/6 و 195 (MJ mm ha-1 y-1h-1) هستند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد متوسط فرسایش سالانۀ خاک در کشور ایران حدود 24 تن بر هکتار بر سال است و عامل LS با ضریب همبستگی 66/0 بیشترین تأثیر را در برآورد فرسایش سالانۀ خاک توسط مدل RUSLE داشته است. همچنین، نتایج پژوهش نشان داد سالانه حدود چهار میلیارد تن خاک از اراضی کشور فرسایش یافته و قسمتی از آن وارد سامانۀ آبهای جاری و دریا میشود که سبب کاهش کیفیت، آلودگی آب، کاهش حاصلخیزی خاک و کاهش سطح اراضی قابلکشت و در نهایت تخریب خاک میشود.