فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: اختلال اضطراب اجتماعی یک اختلال روان‌پزشکی ناتوان‌کننده است که با ترس مداوم در موقعیت‌های اجتماعی مشخص می‌شود. در این اختلال افراد از ارزیابی منفی دیگران ترسیده و احساس نگرانی می‌کنند. بر این اساس پژوهش حاضر به مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برنامه زمانی پارادوکسی، بر نگرانی افرادی پرداخت که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی از خود بروز می‌دادند.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی بود و در آن از طرح آزمایشی تک آزمودنی طرح ABA استفاده شد. جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد در سال تحصیلی 1402-1401 بود که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی داشتند. پس از تشخیص‌گذاری به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، 6 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و با تعیین خط پایه به‌طور تصادفی در دو گروه مداخله (درمان زمانی پارادوکسی، درمان پذیرش و تعهد) و یک گروه گواه قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و برنامه زمانی پارادوکسی را در 12 جلسه 90 دقیقه‌ای طی 12 هفته به شکل جداگانه دریافت نمودند. دوره پیگیری نیز در دو مرحله یک و دوماهه انجام شد. در این پژوهش از پرسشنامه نگرانی ایالت پنسیلوانیا (PSWQ) و پرسشنامه اضطراب اجتماعی (SPQ) استفاده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل تک آزمودنی با استفاده از تحلیل دیداری نمودارها، شاخص‌های روند، ثبات، درصد داده‌های غیر همپوش، درصد داده‌های همپوش و درصد بهبودی استفاده شد. برای معناداری آماری نیز از درصد داده‌های ناهمپوش (PND) استفاده گردید.یافته‌ها: نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، و برنامه زمانی پارادوکسی بر میزان نگرانی افراد با نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی وجود دارد (0/001>P). برنامه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به برنامه زمانی پارادوکسی، اثر بیشتری بر کاهش نگرانی داشت که اثرات آن در مراحل پیگیری نیز پایدار بود.نتیجه‌گیری: می‌توان چنین نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با بهره بردن از شش فرایند پذیرش روانی، گسلش شناختی، خود به‌عنوان زمینه، تعامل با زمان حال، ارزش‌های مشخص شده و رفتار متعهدانه، می‌تواند به‌عنوان الویت درمانی برای افرادی که نشانگان اختلال اضطراب اجتماعی دارند، مورد استفاده قرار گیرد.