فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طراحی هر جزء از اجزای نظام اقتصادی اسلام، مانند نهاد پولی، به‌گونه‌ای‌که بتوان آن را به نظام اقتصادی اسلام منتسب نمود، نیازمند روشی قابل قبول است و باید مطابق با موازین فقهی استنباط صورت گیرد. کارکرد هر یک از اجزای نظام اقتصادی اسلام باید در راستای اهداف نظام اقتصادی اسلام باشد. این امر زمانی محقق می‌شود که اجزای نظام اقتصادی در چارچوب مأموریت‌های برگرفته از نظام اقتصادی اسلام طراحی و عملیاتی شود. تحقق این امر نیازمند روشی مطلوب است. به همین جهت این روش به عنوان «روش مأموریت‌محور تأسیسی» نام‌گذاری می‌شود؛ بنابراین این تحقیق با پاسخ به پرسش «روش مأموریت‌محور تأسیسی در ایجاد مؤسسه پولی اسلامی چیست و نهاد پولی طراحی‌شده در این روش چه ویژگی‌هایی دارد؟» به این نتیجه خواهد رسید که روش مأموریت‌محور تأسیسی، کشف مأموریت از نظام اقتصادی اسلام و طراحی مؤسسه پولی بر اساس آن مأموریت‌هاست. مؤسسه پولی طراحی‌شده در این روش، تفاوت ماهوی با بانک‌های موجود دارد و مشتمل بر یک ساختار سه‌ضلعی تفکیکی خدمات پولی، تخصصی سرمایه‌گذاری و خیرخواهانه است. در این ساختار سه‌ضلعی کنترل پیشینی خلق پول صورت می‌گیرد و در مواقع ضروری، مؤسسه پولی مرکزی حق دارد به مقدار رفع ضرورت اقدام به خلق پول کند. ضلع خدمات پولی، جریان گردش و خدمات پولی در جامعه را بر عهده دارد. جریان گردش پول در چنین ساختار سه‌ضلعی به‌گونه‌ای اتفاق می‌افتد که پول در خدمت بخش واقعی اقتصاد قرار می‌گیرد و منافع اقتصادی در بخش واقعی اقتصاد برای فعالان اقتصادی ایجاد می‌شود. اگر کارکرد و ماهیت اصلی بانک در اقتصاد، خلق پول دانسته شود و ادعا گردد که بانک بدون خلق پول، ماهیت بانکی خود را از دست می‌دهد، در نظام اقتصادی اسلام بانک به مفهوم متداول وجود ندارد، به همین جهت در این نوشتار، واژه مؤسسه پولی به کار گرفته می‌شود