نقش باور به برکت در بهبود عملکرد کسب‌وکارها (مطالعه موردی: بازار بزرگ تهران و بازار سنتی اردبیل)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه کارآفرینی در فناوری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22034/iec.2024.2026802.2749
چکیده

یکی از مفاهیم مهم اقتصادی که مرتبط با ادبیات دینی است، مفهوم برکت است. مفهوم برکت در حوزه اقتصاد و در بین صاحبان کسب‌وکارها، مفهوم اراده الهی و مسائل متافیزیکی را در فزونی روزی و نعمت­ها ـ به‌ویژه در کسب‌وکار ـ متجلی می­کند؛ لذا تبیین نقش این مفهوم در اقتصاد اسلامی دارای اهمیت است؛ ازاین‌رو این مطالعه به دنبال ارائه مدل مفهومی جامع از نقش باور به برکت و رفتارهای برخاسته از آن در اقتصاد از طریق بهبود عملکرد کسب‌وکارهای ایرانی است. رویکرد پژوهش حاضر نظریه مبنایی یا نظریه برخاسته از داده‌ها (GT) بوده است. برای جمع‌آوری داده‌ها با صاحبان کسب‌وکارهای بازار بزرگ تهران و بازار سنتی اردبیل مصاحبه اکتشافی تا رسیدن به اشباع نظری به عمل آمد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود که با استفاده از نرم‌افزار اطلس تی انجام شد. در مرحله اول کدگذاری نهایتاً 133 گزاره باز و در مرحله کدگذاری محوری 6 طبقه کد مبتنی بر عوامل علّی، عوامل زمینه­ای و مداخله‌گر، استراتژی‌های عمل، پیامدها و پدیده محوری برکت به دست آمد. در نهایت در مرحله کدگذاری انتخابی، قضایایی که روابط تعمیم‌یافته مقولات را منعکس می‌کنند، وضوح بیشتری پیدا کردند و الگوی GT نمایان شد. بر اساس الگوی تحقیق، مهم‌ترین تأثیری که باور به برکت بر کسب‌وکارها می‌گذارد مربوط به چرخه عمر کسب‌وکارها، رشد کسب‌وکار از منظر مالی و خوش‌نامی آن از منظر اجتماعی می‌باشد.