ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی برای مصارف شرب با استفاده از مدل استنتاج فازی (مطالعۀ موردی: دشت مرودشت)
نویسندگان
1 استادیار گروه انرژی های نو و محیط زیست، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد اکوهیدرولوژی، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران
3 دانشیار گروه انرژی های نو و محیط زیست، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران
doi
10.22059/ije.2018.243819.753چکیده
آبهای زیرزمینی از منابع مهم بهرهبرداری در مناطق خشک و نیمهخشکاند. برداشت بیرویۀ آبهای زیرزمینی و افزایش آلودگیهای زیستمحیطی، سبب شده که بررسی کیفیت آبهای زیرزمینی این دشت امری مهم تلقی شود. در مطالعۀ حاضر با توجه به قابلیتهای روش فازی سعی بر مقایسۀ روشهای مرسوم قطعی و مدل استنتاج فازی ممدانی شده است. از دادههای 30 حلقه چاه عمیق و نیمهعمیق طی سال آبی 1389ـ 1390 بهمنظور بررسی کیفیت آب شرب دشت مرودشت استفاده شده و با طراحی یک سیستم استنتاج فازی با استفاده از توابع عضویت و ترکیب این توابع بر اساس قوانین «اگر_آنگاه» فازی کیفیت نهایی آب از نظر شرب تعیین شده است. با توجه به نتایج پژوهش در روش قطعی تعداد نُه، 10 و 11 چاه بهترتیب در ردۀ مطلوب، قابل قبول و غیرقابل قبول قرار گرفته، این در حالی است که در روش ارزیابی استنتاج فازی بهترتیب هشت، نُه و 13 چاه در ردۀ مطلوب، قابل قبول و غیرقابل قبول قرار گرفته است؛ که تفاوت این دو روش را میتوان به مقادیر فراسنجهای کیفی حدی در نظر گرفت. پهنهبندی شاخص کیفی آب زیرزمینی دشت نشان داد بیشترین مساحت اختصاص دادهشده مربوط به کیفیت غیرقابل قبول که برای روش استنتاج فازی 83/50 درصد و برای روش قطعی 45/51 درصد برآورد شده و طبقۀ مطلوب در روش قطعی و فازی بهترتیب 76/28 و 85/26 درصد و طبقۀ قابل قبول نیز در روش قطعی و فازی بهترتیب 79/19، 32/22 درصد است. اعتبارسنجی با استفاده از روش میـانگین نـسبی مربـع خطاها (RMSE) برای دو روش قطعی و فازی بهترتیب برابر با 98/12 و 68/8 به دست آمده است؛ بنابراین روش استنتاج فازی را میتوان ابزاری ساده و مفید برای سنجش کیفیت آب برای مصارف شرب معرفی کرد.