اندازهگیری فرسایش خاک در بازههای مختلف زمانی در حوضۀ آبخیز معرف خامسان با استفاده از میخهای فرسایش
نویسندگان
1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور
2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج
3 استادیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور
doi
10.22059/ije.2017.227553.477چکیده
پژوهش حاضر به منظور اندازهگیری مقدار فرسایش در مقیاسهای زمانی ماهانه، سهماهه، ششماهه و یکساله انجام شد. سه شبکۀ میخ فرسایش در سه جهت شیب شمالی، شمال غربی و شرقی در زیرحوضۀ آبخیز شاهد در حوضۀ آبخیز معرف خامسان بهمنظور اندازهگیری فرسایش طی دورۀ زمانی مهر 1394 تا شهریور 1395 انتخاب شدند. به دلیل قرائت ماهانه میخهای فرسایش، از امکان تحلیل فرسایش در بازههای زمانی کمتر از یک سال (ماهانه، سهماهه و ششماهه) برای تعیین میزان مشارکت این بازههای زمانی در فرسایش سالانۀ خاک استفاده شد. بنابراین، با درنظرگرفتن قرائت میخها متوسط تغییرات ارتفاع خاک و در نهایت مقدار متوسط فرسایش خاک سالانه برابر با 22/17 تن در هکتار محاسبه شد. همچنین، مشارکت مقیاسهای زمانی ماهانه، سهماهه، ششماهه در فرسایش سالانه نیز بهترتیب 81/5، 33/7 و 52/9 تن در هکتار برابر با 34، 43 و 55 درصد فرسایش سالانه محاسبه شد. بهرغم وجود اختلاف درخور توجه در مقدار متوسط فرسایش در بازههای زمانی مختلف و مشارکت آنها در فرسایش سالانه، نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد اثر مقیاس زمانی بر فرسایش خاک معنادار نیست. دلیل اصلی نبود تفاوت معناداری فرسایش خاک در مقیاسهای زمانی مختلف، واریانس زیاد دادههای حاصل از میخهای فرسایش ناشی از منابع متعدد خطا در روش یادشده بود.