فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ادبیات اقتصاد اسلامی به‌طور معمول برای علم اقتصاد اسلامی کارکردی تبیینی در نظر گرفته می‌شود؛ کارکردی که مشروط به تحقق مکتب اقتصادی اسلام دانسته شده است. عنوان می‌شود که مکتب اقتصادی اسلام باید پیاده شود تا پس از آن علم اقتصاد اسلامی اقدام به تبیین روابط بین متغیرها کند. در این زمینه این سوال مطرح است که چگونه می‌توان مکتب اقتصادی اسلام به خصوص بخش متغیر آن را اجرایی کرد، بدون اینکه از یافته‌های علم اقتصاد اسلامی بهره‌مند شویم؟ در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی به بازخوانی کارکرد علم اقتصاد اسلامی از منظر شهید صدر می‌پردازیم. بنا به فرضیه مقاله، علم اقتصاد اسلامی با ارائه توصیف، تبیین و پیش‌بینی نهادی و رفتاری، دو کارکرد موجه‌سازی مکتب اقتصادی اسلام و تکمیل بخش متغیر آن را برعهده دارد؛ بخشی که شامل ساختارها، قوانین، ابزارها و سیاست‌های اقتصادی اسلامی است که باید برای جامعه اسلامی طراحی و تدوین شوند. در این راستا، نظریه‌های علم اقتصاد اسلامی به تدوین شاخص‌های اقتصادی اسلامی و نظریه‌های رفتاری و نهادی می‌انجامند. اگر نظام اقتصادی را متمایز از مکتب بدانیم، مکتب اقتصادی اسلام اصول و قواعد ثابت و متغیری برای نظام‌سازی اقتصادی ارائه می‌دهد؛ در این صورت علم اقتصاد اسلامی به طراحی ساختارها، نهادها و سیاست‌های اقتصادی بر اساس اصول مکتب اقتصادی اسلام کمک می‌کند.