استخراج و تحلیل شبکه مضامین تأمین مالی حوزههای علمیه در بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظلهالعالی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی (گرایش اقتصاد اسلامی)، دانشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران (نویسنده مسئول مقاله)
2 استادیار گروه اقتصاد اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
4 استادیار گروه اقتصاد اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22034/iec.2024.2025481.2732چکیده
لازمه رشد و اعتلای هر تمدن، توجه دقیق به ابعاد نهادهای پیشران آن تمدن است؛ سازمان روحانیت بهعنوان پیشران انقلاب اسلامی از این قاعده مستثنی نبوده و لازم است تمامی وجوه مادی، معنوی، آموزشی و تربیتی آن خصوصاً مباحث اقتصادی و تامین مالی بهگونهای موردتوجه قرار گیرد که قدرت راهبری این نهاد را اعتلابخشد. این درحالیاست که تحولات کارکردی و گسترش نقشهای روحانیت پس از انقلاب، منابع مالی سابق و نظامات آن را برای دوره جدید ناکارآمد نمودهاست. از اینرو پرداختن به مباحث تامین مالی حوزههای علمیه در عصر حاضر ضروری به نظر میرسد. با توجه به درک عمیقی که مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) از روح حاکم بر حوزههای علمیه و نحوه ارتباط آن با نظام اسلامی دارند، یکی از بهترین راهکارها برای طرحریزی نظام تأمین مالی صحیح در حوزهعلمیه و همچنین تبیین نحوه تعامل حوزههای علمیه با نظام و دولت اسلامی، تحلیل فرمایشات ایشان میباشد. از اینرو در پژوهش حاضر بااستفاده از روش تحلیل مضمون، شبکه مضامین فرمایشات ایشان در رابطه با موضوع پژوهش استخراج و تحلیل میگردد. در این راستا ۳۶۲ مضمون پایه متناسب با موضوع شناسایی گردید که منجر به تولید ۳۵مضمون سازماندهنده و ۵مضمون فراگیر شد که بهترتیب اهمیت عبارتاند از حمایت متقابل حوزه و نظام، حفظ استقلال حوزه، تامین معیشت طلاب، ارتباط دوجانبه و تنگانگ حوزه و مردم و ایجاد و ارتقای نظام اداری و مدیرتی قوی. هر یک از مضامین فراگیر ابتدا به وسیله مضامین سازماندهنده تبیین و سپس اقوال حضرت امام(ره)، مراجع و بزرگان حوزه و همچنین اسناد بالادستی بهعنوان موید مضامین مستخرج ارائهمیگردد.