فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دولت­­های مجموعه امنیت منطقه­ای خاورمیانه بخش اعظمی از مشروعیت خود را مرهون شریعت اسلام هستند، ازاین‌رو یا داعیه­دار حکومت اسلامی هستند و یا به نحوی درصدد نشان دادن پایبندی خود به اسلام می­باشند. اولین بازخوران منطقی مورد انتظار این فاکتور هویتی مشترک و برجسته، در همبستگی و نزدیکی این کشورها خواهد بود، اما با کمی تسامح شاید بتوان گفت که اغلب تعارضات و خشونت­ها در منطقه خاورمیانه ریشه در تعارضات دینی و به­ویژه مذهبی دارد. این مقاله می­کوشد تا در قالب مطالعه موردی، تمایز جایگاه حقیقی و بالقوه جوامع دینی خاورمیانه با جایگاه کنونی و به فعلیت رسیده آن را در بستر چالش ژئوکالچری ادیان و مذاهب در مسیر صلح و امنیت منطقه­ای مورد بررسی قرار دهد. سؤال مطرح‌شده در این پژوهش این است که دین اسلام با وجود گستره مقبولیت خود، چگونه توانایی ممانعت از خشونت ها و تعارضات و به‌تبع برپایی صلح و ثبات به واسطه ی بهره­مندی از باورهای مشترک در بین پیروان خویش را ندارند؟ در پاسخ به سوال اصلی پژوهش، استدلال اصلی مقاله آن است که سلطه­ دولت­محورانه و ضعف و انحرافات گروه­های مذهبی فراملی، سبب استفاده­ی ابزاری و متناظر دولت­های هویت­محور خاورمیانه با تکیه بر بازوی قدرت نرم، در قالب هویت دینی و مذهبی، جهت کسب مشروعیت خویش و نامشروع جلوه دادن سایرین شده است. این موضوع شکل­گیری الگوهایدوستی و دشمنی بر اساس معیار تهدیدات مشترک و نه علقه­ها و مشترکات هویت دینی و مذهبی،را در پی داشته است. پژوهش مبتنی بر روش توصیفی- تبیینی بوده و گردآوری داده­ها به روش کتابخانه­ای و اینترنتی است؛ همچنین در تدوین چارچوب نظری پژوهش، از رهیافت هویت­محور و منطقه­گرای مکتب امنیتی کپنهاگ استفاده شده است.