پیگیری امتداد مبادی ارزششناختی فلاسفه غرب و حکمای اسلامی در علم اقتصاد
نویسندگان
1 سطح چهار حوزه علمیه قم، گروه فقهالاقتصاد مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی.
doi
10.22034/iec.2024.2000024.2615چکیده
مبانی ارزششناختی فلاسفه غربی و حکمای اسلامی متفاوت بوده و در نتیجه میتواند آثار متفاوتی بر علم اقتصاد داشته باشد. این مبانی به چیستی، جایگاه و نحوه انتزاع ارزشها میپردازد. مقاله حاضر در صدد است با بیان تفاوت این مبانی و آثارشان در علم اقتصاد، نشان دهد اقتصاد اسلامی برای حفظ هویت خویش باید از مبانی ارزششناختی حکمای اسلامی در بنای ساختار کلی و نظریات اقتصادی استفاده کند. به این منظور، نوشتار حاضر با مروری بر مبانی ارزششناختی فلاسفه غربی، آثار آن را بر ابعاد مختلف عینی-اجتماعی، هستیشناختی، روششناختی و محتوای نظریات اقصادی پیگیری نموده و سپس با مروری بر مبانی حکمای اسلامی، آثار مفروض آن را بر اقتصاد اسلامی به تصویر کشیده است. بر اساس یافتههای مقاله، مبانی مذکور آثاری بر جایگاه علم اقتصاد، جایگاه اقتصاد رفاه در آن، تحولات نظریه انسان اقتصادی، ترجیحات و انتخاب اقتصادی، فرض حداکثرسازی مطلوبیت، روش نظریهپردازی علم اقتصاد و معیار ارزیابی سیاستی و تابع رفاه اجتماعی داشته است. در مقابل، مبانی ارزششناختی حکمای اسلامی بر هویت غیرابزاری اقتصاد اسلامی، شکلگیری مراتب طولی و عرضی انسان اقتصادی، آغاز نظریهپردازی از بازشناسی مراتب انسان اقتصادی و طراحی شاخصها بر اساس مفاهیم ارزشی تأثیرگذار است. در مجموع، به علت استحکام نظری مبانی مذکور، سازگاری با ماهیت علم اقتصاد اسلامی و همچنین سازگاری نتایج این مبانی با آموزههای اسلامی استفاده از مبانی ارزششناختی حکمای اسلامی در علم اقتصاد اسلامی ضروری به نظر میرسد.