ارزیابی داده های بارش پایگاه ملی اسفزاری در برآورد رواناب و پایش خشکسالی منطقه ای

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس

2 کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

3 استادیار گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

4 دانشیار گروه آب و هواشناسی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

doi
10.22059/ije.2017.235625.643
چکیده

داده‏های بارش پایگاه‏های واکاوی‌شدۀ اقلیمی به‌دلیل شبکه‌بندی منظم و پوشش مکانی و زمانی زیاد در همۀ نقاط، برای انجام پژوهش‏هایی مانند پیش‏بینی اقلیمی، مدل‌سازی تغییر اقلیم، مدیریت منابع آب و مدل‌سازی هیدرولوژیکی، به‌خصوص در مناطق بدون داده‏های مشاهداتی، کاربردهای زیادی دارند. از این‌رو، در این پژوهش، شبیه‌سازی هیدرولوژیکی با بهره‏گیری از مدل SWAT و پایش مکانی خشکسالی با استفاده از شاخص SPI و SDI در منطقۀ دریاچۀ مهارلو و ارزیابی دقت زمانی‌ـ مکانی پایگاه دادۀ ملی اسفزاری در مقایسه با ایستگاه‏های مشاهداتی به‌عنوان مرجع روی این گسترۀ مکانی ارزیابی شد. یافته‏های به‌دست‌آمده از شبیه‏سازی رواناب روی گسترۀ واکاوی‌شده بیان‌کنندۀ دقت بسیار زیاد این پایگاه در مقایسه با مقادیر رواناب شبیه‌سازی‌شده توسط ایستگاه‏های مشاهداتی است. ضریب تبیین و کارایی نش به‌طور متوسط دقت 6/0 را در شبیه‌سازی از خود نشان داده‏اند. دقت پایگاه دادۀ یادشده در فصول سرد و بارانی بسیار بیشتر از فصل گرم سال است. در ماه‏های پربارش ضریب همبستگی حدود 85/0 و شاخص POD بیش از 9/0 را نشان می‏دهد. همچنین، از آنجا که دقت برآورد پایش خشکسالی در این پایگاه طی بازۀ زمانی واکاوی‌شده بسیار زیاد است، می‏توان گفت که از این پایگاه داده می‏توان به عنوان یک پایگاه قابل اعتماد و جایگزین در شبیه‌سازی رواناب و خشکسالی برای مناطقی بهره گرفت که سری‏های زمانی بارش همراه با کمبودهای آماری هستند‌.